Załącznik Nr 1

                                                                           do Uchwały Nr III /2007

                                                                           Kolegium RIO w Białymstoku
                                                                           z dnia  30 marca  2007 r.

                                                   Sprawozdanie

                                               z wykonania ramowego planu pracy

                                   Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku

                                                                 za 2006 rok

I.  Organizacja, funkcjonowanie i sprawozdawczość z działalności Izby.

         W ramach tej tematyki zostały zrealizowane ustalone w ramowym planie pracy zadania, a mianowicie:

1) opracowano, a następnie przyjęto uchwałami Kolegium Izby:

         - ramowy plan pracy na 2006 r., w tym plan kontroli i plan szkoleń

            na 2006 r.,

         - projekt budżetu Izby na 2007 r.,

         - sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy za 2005 r.,

         - sprawozdanie z wykonania budżetu Izby za 2005 r.

2) sporządzono - w ramach zadań finansowo-księgowych - i przekazano

    określonym adresatom sprawozdania kasowe z wykonania budżetu Izby,

    w tym dotyczące:

         - budżetu: miesięczne, półroczne i roczne,

         - zatrudnienia i wykorzystania funduszu płac: kwartalne,

         - inne statystyczne.

II. Działalność kontrolna

1. Obsada etatowa

         Planowane na 2006 rok przeciętne zatrudnienie inspektorów ds. kontroli wynosiło 21,25 etatów. Przy ustalaniu tej wielkości uwzględniono odejście w trakcie roku inspektora z Zespołu w Suwałkach, w związku z biegiem terminu wypowiedzenia umowy o pracę. Faktycznie, w skutek rozwiązania umowy o pracę z kolejnym inspektorem Zespołu w Suwałkach (przejście na emeryturę), rzeczywiste średnioroczne zatrudnienie w Wydziale Kontroli w 2006 roku wyniosło 20,87 etatów:

- 11 osób w Białymstoku,

- 5 osób w Zespole w Łomży,

- 6 osób w Zespole w Suwałkach w okresie styczeń – marzec, 5 osób w okresie kwiecień – I połowa sierpnia, 4 osoby w okresie II połowa sierpnia – grudzień.

2. Plan kontroli i jego realizacja

Ramowy plan kontroli na 2006 rok przyjęto uchwałą Nr I/2006 Kolegium RIO w Białymstoku z dnia 11 stycznia 2006 roku. Uchwała określała ogólną liczbę planowanych do przeprowadzenia w roku kontroli – 70 (z tego 34 kompleksowych i 36 problemowych), liczbę dni roboczych w roku, w przeliczeniu na przewidywaną obsadę etatową – 5.357, a w tym planowane zużycie czasu na czynności kontrolne w jednostkach kontrolowanych – 3.635 tzw. „inspektorodni” (wskazana wielkość obejmowała rezerwę czasową na kontrole doraźne w wymiarze 60 dni). W formie załącznika do uchwały przyjęto też szczegółowy wykaz kontroli planowanych na 2006 rok, zawierający jednostki kontrolowane i zakres tematyczny kontroli. W związku z przebiegiem realizacji zadań kontrolnych oraz ustalonym programem kontroli koordynowanej Kolegium Izby, dwoma uchwałami: z dnia 28 lipca 2006 r. (Nr V/06) oraz z dnia 13 listopada 2006 r. (Nr VI/06), dokonało zmian w wykazie jednostek przyjętych do kontroli. W wyniku przeprowadzonych zmian ogólna liczba planowanych kontroli zwiększyła się do 72 – o dwie jednostki organizacyjne zwiększono plan kontroli problemowych.

Plan (po zmianach) i wykonanie kontroli ogółem i przez poszczególne Zespoły w układzie rodzajowym oraz zużycie czasu pracy na wykonanie zadań („inspektorodni”) ilustruje poniższe zestawienie:

Z przedstawionego zestawienia liczbowego wynika, że w okresie sprawozdawczym Wydział Kontroli przeprowadził w sumie 72 kontrole (w tabeli wykazano jako wykonane również kontrole w 6 jednostkach, w których czynności kontrolne zostały zakończone na początku 2007 roku). Zgodnie z założeniami planu wykonano kontrole kompleksowe jednostek samorządu terytorialnego. Nie zrealizowano natomiast planowanych kontroli problemowych w 3 jednostkach organizacyjnych: Szkole Podstawowej nr 2 w Sokółce, Zarządzie Budynków Mieszkalnych w Suwałkach (kontrolę tych jednostek ujęto w planie na rok 2007), ponadto odstąpiono od kontroli Zespołu Szkół w Bargłowie Kościelnym. Jednostka ta była w rzeczywistości objęta skoncentrowaną obsługą prowadzoną w innej jednostce oświatowej Powiatu Augustowskiego, poza tym organ prowadzący postanowił o likwidacji szkoły z końcem sierpnia 2006 roku.

Przeprowadzono 3 kontrole doraźne, zarządzone w trakcie roku przez Prezesa Izby w ramach planowanej rezerwy czasowej. Kontrolę w Urzędzie Miejskim w Suwałkach w zakresie prawidłowości udzielenia zamówienia publicznego na organizację wypoczynku letniego dzieci przeprowadzono w związku z sygnalizacją radnego Rady Miejskiej, przekazaną Izbie Obrachunkowej przez MSWiA. Kontrola doraźna w Urzędzie Miejskim w Goniądzu została przeprowadzona w związku z nieprzedłożeniem organowi nadzoru przez tę jednostkę w wymaganym terminie projektu budżetu na 2006 rok. Poza tym, w ramach rezerwy czasowej na kontrole doraźne dokonano sprawdzenia wykonania wniosków pokontrolnych przez Komunalny Zakład Budżetowy w Jedwabnem.

         W trakcie prowadzenia 4 kontroli kompleksowych gmin oraz 2 kontroli problemowych w samorządowych jednostkach organizacyjnych uwzględniono sygnalizacje dotyczące gospodarki finansowej, przekazane przez obywateli, radnych i inne podmioty.

Wykazane w zestawieniu różnice planowanego i rzeczywistego nominalnego czasu pracy inspektorów w poszczególnych zespołach są z jednej strony wynikiem niższego niż zakładany średniorocznego stanu zatrudnienia, z drugiej zaś obniżenia wymiaru czasu pracy poszczególnych inspektorów, stosownie do norm art. 130 Kodeksu pracy, a także dodatkowego dnia wolnego od pracy w związku z wizytą papieża Benedykta XVI. W rozmiarze mniejszym od planowanego został wykorzystany czas na czynności kontrolne w jednostkach kontrolowanych (plan łączny 3.635 „inspektorodni”, wykonanie 3.477). Wynika to, poza przywołanymi okolicznościami, ze znacznie większej niż zakładano absencji inspektorów (urlopy, zwolnienia) – plan łączny 680 „inspektorodni”, wykonanie 951. W szczególności długotrwała nieobecność w pracy, w związku ze zwolnieniami chorobowymi i następnie rozpoczęciem urlopów macierzyńskich przez dwóch inspektorów, wystąpiła w zespole w Białymstoku. Było to również podstawową przyczyną mniejszego niż zakładano zużycia czasu na czynności związane z kontrolą, jak przygotowanie do kontroli, opracowanie materiałów pokontrolnych, a także szkolenia oraz samokształcenie inspektorów – plan łączny 1.042 „inspektorodni”, wykonanie 799.

3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy kontroli

         Kontrole kompleksowe dotyczyły gospodarki finansowej gmin, z tego: 4 kontrole przeprowadzono w gminach typu miejskiego, 10 w gminach typu wiejsko-miejskiego oraz 20 w gminach wiejskich. Kontrole kompleksowe prowadzone były w urzędach jednostek samorządu terytorialnego.

W ramach kontroli kompleksowych badano całokształt zagadnień występujących w sferze gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, obejmując takie grupy tematyczne, jak:

- wewnętrzne regulacje prawne dotyczące organizacji i gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego i jej jednostek organizacyjnych,

- funkcjonowanie systemu wewnętrznej kontroli finansowej i audytu wewnętrznego oraz kontroli podległych i nadzorowanych jednostek organizacyjnych,

- rachunkowość, w tym dokumentacja przyjętych zasad rachunkowości, prawidłowość i terminowość zapisów w ewidencji księgowej, inwentaryzacja, sprawozdawczość finansowa jednostki samorządu terytorialnego i jej jednostek organizacyjnych,

- gospodarka pieniężna i rozrachunki budżetu i urzędu jednostki samorządu terytorialnego, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek i udzielonych poręczeń,

- prawidłowość uchwalania budżetu i dokonywania jego zmian, w tym ustalania planów finansowych jednostek organizacyjnych,

- dochody budżetowe, w tym m.in. wymiar, pobór i egzekucja podatków i opłat lokalnych, dochody z majątku, dochody ze świadczenia usług innych niż udostępnianie mienia, dochody budżetu państwa realizowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi i środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej,

- przychody budżetowe,

- wydatki budżetowe, m.in. na wynagrodzenia i diety, w tym realizacja obowiązków w zakresie składania oświadczeń majątkowych i innych oświadczeń wymaganych przepisami ustaw ustrojowych samorządu terytorialnego, podróże służbowe, zakup materiałów i usług, wydatki na obsługę długu publicznego, wydatki majątkowe, dotacje z budżetu, wydatki na realizację przedsięwzięć ze środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi i środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej,

- prawidłowość udzielania zamówień publicznych,

- rozchody budżetowe,

- gospodarowanie dochodami własnymi jednostki budżetowej,

- gospodarka mieniem komunalnym, w tym nieruchomościami, ewidencja księgowa składników majątkowych,

- realizacja zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także na podstawie porozumień i w ramach pomocy finansowej,

- rozliczenia finansowe jednostki samorządu terytorialnego z jej jednostkami organizacyjnymi,

- wykonanie zaleceń pokontrolnych.

Kontrole kompleksowe wykonywano stosownie do układu tematycznego określonego w załączniku do uchwały nr 3/2001 Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych z 22 marca 2001 r. w sprawie ramowego zakresu kontroli kompleksowych jednostek samorządu terytorialnego oraz ramowej tematyki kontroli gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, wchodzącej w skład „Zasad przeprowadzania kontroli przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Białymstoku”.

W ramach 3 kontroli problemowych, dotyczących gospodarki finansowej związków międzygminnych, czynności kontrolne prowadzono z uwzględnieniem programu kontroli koordynowanej, zatwierdzonego przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych. Materiały pokontrolne przekazano do RIO w Katowicach – koordynatora kontroli.

Pozostałe kontrole problemowe prowadzone były głównie w podległych samorządowych jednostkach budżetowych – 13 kontroli, a także w zakładach budżetowych – 11 kontroli; ponadto skontrolowano 8 samorządowych osób prawnych (7 instytucji kultury oraz wojewódzki ośrodek ruchu drogowego). W podziale na szczeble jednostek samorządu terytorialnego, 2 kontrole problemowe przeprowadzono w jednostkach organizacyjnych Samorządu Województwa, 3 w jednostkach podległych miast na prawach powiatów, zaś 27 kontroli przeprowadzono w jednostkach organizacyjnych pozostałych gmin.

Przedmiotem działalności jednostek organizacyjnych, poddanych kontrolom problemowym, było m.in. wykonywanie zadań oświatowych (w tym obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkół), prowadzenie różnego rodzaju działalności z zakresu gospodarki komunalnej (m.in. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, dostawy energii cieplnej, gospodarki zasobem lokalowym, utrzymywania pływalni), upowszechniania kultury (w tym prowadzenie bibliotek, domów i ośrodków kultury i sztuki).

Podmioty kontroli problemowych badano odpowiednio w zakresie: organizacji wewnętrznej dotyczącej prowadzenia gospodarki finansowej i rachunkowości, planów finansowych, gospodarki pieniężnej, rozrachunków, pozyskiwania dochodów (przychodów), dokonywania wydatków (kosztów), rozliczeń z budżetem, gospodarki środkami rzeczowymi, inwentaryzacji, księgowości i sprawozdawczości, wewnętrznej kontroli finansowej, dochodów własnych oraz zamówień publicznych.

4. Stwierdzone nieprawidłowości

         W wyniku przeprowadzonych 72 kontroli stwierdzono łącznie 1.015 różnego rodzaju naruszeń prawa – nieprawidłowości, spośród zdefiniowanych i uszeregowanych według kategorii tematycznych dla potrzeb sprawozdawczych regionalnych izb obrachunkowych.

Do najistotniejszych lub najczęściej występujących nieprawidłowości stwierdzonych przez inspektorów Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w wyniku kontroli przeprowadzonych w okresie sprawozdawczym należy zaliczyć:

1. W zakresie ustaleń ogólno-organizacyjnych, w szczególności regulacji wewnętrznych, niezbędnych dla prowadzenia rachunkowości i gospodarki finansowej, a w tym wykonywania wewnętrznej kontroli finansowej:

- nieprawidłowe opracowanie opisu przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, m.in. zakładowych planów kont poprzez nieuprawnione ograniczanie stosowanych kont syntetycznych oraz zaniechanie określenia zasad funkcjonowania kont ksiąg pomocniczych i ich powiązania z kontami księgi głównej, dokumentacji systemu przetwarzania danych przy użyciu komputera oraz zasad ochrony danych,

- niedostosowanie regulacji organizacyjnych do obowiązujących przepisów prawa, a także rozbieżność między takimi regulacjami, a rozwiązaniami stosowanymi w praktyce (nieprawidłowość dotyczyła z reguły stosowanych zasad obsługi finansowej i księgowej podległych jednostek organizacyjnych, a także zasad prowadzenia gospodarki finansowej instytucji kultury),

- nieobjęcie wewnętrznymi regulacjami, składającymi się na system wewnętrznej kontroli finansowej, wszystkich zachodzących w jednostce procesów związanych z gromadzeniem i rozdysponowaniem środków publicznych oraz gospodarowaniem mieniem lub nieprzestrzeganie przyjętych procedur kontroli,

- nierealizowanie przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego obowiązku kontroli podległych jednostek organizacyjnych w zakresie przestrzegania przez te jednostki wewnętrznych procedur kontroli finansowej.

2. W zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych i realizacji obowiązków sprawozdawczych:

- nieprawidłowe ewidencjonowanie operacji związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem środków UE, powodujące istotne zniekształcenie wyniku budżetu,

- nieprzestrzeganie zasady kasowości budżetu przy dokonywaniu zapisów na kontach dochodów i wydatków budżetu,

- ewidencjonowanie jako przychodów zakładu budżetowego wpłacanych przez właścicieli lokali zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną oraz finansowanych z nich kosztów zarządu jako kosztów zakładu, powodujące nieprawidłowe ustalenie stanu środków obrotowych,

- nieprowadzenie przez zakłady budżetowe wyodrębnionej ewidencji księgowej kosztów usług dotyczących zarządzania i administrowania nieruchomościami, umożliwiającej prawidłowe ustalenie dochodów budżetu gminy z tytułu najmu i dzierżawy nieruchomości,

- dokonywanie zapisów księgowych na podstawie dowodów księgowych niespełniających wymogów ustawy o rachunkowości, w tym niemających uzasadnienia dowodów „Polecenie księgowania”, nieprawidłowo sporządzonych dowodów zbiorczych,

- księgowanie operacji gospodarczych niezgodnie z ustawą o rachunkowości, przepisami dotyczącymi szczególnych zasad rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych lub postanowieniami zakładowych planów kont, w tym niezachowywanie zgodności zapisów księgowych ze stanem rzeczywistym, niebieżące i niechronologiczne prowadzenie zapisów,

- nieprowadzenie wszystkich wymaganych ksiąg rachunkowych, w tym zestawień obrotów i sald, kont ksiąg pomocniczych,

- brak jednoznacznego powiązania zapisów dziennika z dowodami księgowymi stanowiącymi podstawę dokonania tych zapisów,

- niezachowywanie zgodności zapisów kont ksiąg pomocniczych z kontami księgi głównej,

- niezachowywanie zgodności obrotów dziennika z obrotami zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej,

- dokonywanie przeksięgowań w celu zamknięcia roku obrotowego w sposób wypaczający stan aktywów i pasywów bilansu,

- nieprawidłowe stosowanie klasyfikacji budżetowej dochodów i wydatków budżetowych,

- niesporządzanie wymaganych jednostkowych sprawozdań budżetowych oraz bilansów przez urząd jednostki samorządu terytorialnego i podległe jednostki organizacyjne, powodowane z reguły przyjęciem niezgodnego z prawem modelu skoncentrowanej obsługi finansowo-księgowej gminnych jednostek organizacyjnych,

- nieprawidłowe prezentowanie danych w poszczególnych częściach sprawozdań, w tym bilansów, a także wykazywanie w sprawozdaniach budżetowych danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ksiąg rachunkowych,

- nieprawidłowe wykazywanie w sprawozdaniach Rb-PDP skutków obniżenia górnych stawek podatkowych oraz udzielonych ulg, odroczeń, umorzeń i zwolnień, w tym mające negatywne skutki dla budżetów gmin.

3. W zakresie inwentaryzacji:

- naruszenie terminów i częstotliwości przeprowadzania inwentaryzacji składników majątkowych,

- przeprowadzanie inwentaryzacji w sposób niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości i wewnętrznymi instrukcjami oraz zaniechanie rozliczenia inwentaryzacji w księgach rachunkowych tego roku, na który przypadał termin inwentaryzacji.

4. W zakresie gospodarki pieniężnej i rozrachunków:

- pozostawianie obrotu gotówkowego poza ewidencją na koncie „Kasa” i w raporcie kasowym, a także nieobejmowanie tego obrotu należytymi procedurami wewnętrznej kontroli finansowej,

- nieprawidłowe sporządzanie raportów kasowych, w szczególności w wyniku nieprzestrzegania wewnętrznych instrukcji kasowych, braku ich kontroli,

- nieprawidłowe prowadzenie ewidencji druków ścisłego zarachowania, nie ujmowanie w ewidencji wszystkich druków – w szczególności kwitów przychodowych,

- prowadzenie ewidencji na koncie rachunku bankowego budżetu z naruszeniem zasady dokonywania zapisów wyłącznie na podstawie wyciągów bankowych, skutkujące niezgodnością miedzy zapisami w księgach jednostki i księgach banku,

- niezachowywanie zasady czystości obrotów na koncie rachunku bankowego jednostki budżetowej,

- długotrwałe nierozliczanie przez pracowników udzielonych zaliczek pieniężnych, wskazujące na nieuzasadnione przetrzymywanie środków publicznych i brak procedur wewnętrznej kontroli finansowej w tym zakresie,

- niezgodne ze stanem faktycznym wykazywanie w księgach rachunkowych stanu zobowiązań finansowych jednostki samorządu terytorialnego z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek,

- nieujmowanie w księgach rachunkowych wszystkich należności i zobowiązań jednostki.

5. W zakresie opracowywania budżetu i planów finansowych jednostek organizacyjnych:

- nieprzedłożenie projektu uchwały budżetowej, wraz z informacją o stanie mienia komunalnego i prognozą kwoty długu, Regionalnej Izbie Obrachunkowej i organowi stanowiącemu do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy,

- nieprzestrzeganie przez organy wykonawcze, określonych przepisami prawa, procedur opracowywania projektów planów finansowych i planów finansowych podległych jednostek organizacyjnych,

- nieopracowywanie planu finansowego przez kierownika urzędu jednostki samorządu terytorialnego, a także kierowników jednostek organizacyjnych objętych scentralizowaną księgowością,

- ujmowanie w planie finansowym przychodów i kosztów zakładu budżetowego pozycji niemających związku z działalnością jednostki sektora finansów publicznych,

- zaniechanie opracowywania planu finansowego gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej z uwzględnieniem klasyfikacji budżetowej przychodów i kosztów.

6. W zakresie pozyskiwania dochodów i przychodów:

- brak działań w zakresie windykacji podatków, nieprzestrzeganie terminów wszczynania egzekucji i procedury postępowania,

- nieegzekwowanie obowiązku składania przez podatników informacji i deklaracji podatkowych, nieprzeprowadzanie analizy składanych informacji i deklaracji,

- nieprzestrzeganie zasady powszechności opodatkowania wynikające z zaniechania porównań majątku posiadanego i opodatkowanego,

- nieprawidłowe dokonywanie wymiaru podatków,

- nieprawidłowe, w świetle przepisów ustaw podatkowych, udzielanie ulg podatkowych,

- nieprzestrzeganie przepisów Ordynacji podatkowej przy przyznawaniu umorzeń podatków, odroczeń i rozkładania na raty płatności,

- nienaliczanie lub nieprawidłowe naliczanie odsetek od nieterminowych wpłat podatków i opłat,

- brak określenia zasad i terminów rozliczania inkasentów lub niedotrzymywanie terminów płatności przez inkasentów,

- nieokreślanie przez organy stanowiące gmin stawek procentowych opłat adiacenckich, uniemożliwiające podejmowanie postępowań w sprawach indywidualnych zmierzających do ustalenia opłat w drodze decyzji,

- pobieranie od mieszkańców gminy kwot partycypacji w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej bez należytego rozróżnienia ustawowych obowiązków ciążących na gminie i osobach ubiegających się o przyłączenie do budowanych urządzeń,

- nieprawidłowe ustalanie taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, nieegzekwowanie od przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych obowiązku corocznego przedstawiania taryf lub wniosku o przedłużenie ich obowiązywania,

- nieustalanie przez wójtów stawek czynszów najmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasoby gminy,

- niepodejmowanie działań w celu aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego i trwałego zarządu nieruchomości,

- ustalanie należnych dochodów z majątku w sposób niezgodny z przepisami prawa lub zawartą umową,

- nieokreślenie przez związki międzygminne zasad windykacji składek uiszczanych nieterminowo przez gminy – członków związków.

7. W zakresie zaciągania zobowiązań i realizacji wydatków:

- realizowanie wydatków z naruszeniem terminów wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań, prowadzącym do powstania zobowiązań wymagalnych zwiększających dług publiczny,

- nieuprawnione angażowanie w bieżące płatności zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych zabezpieczeń należytego wykonania umów wniesionych w pieniądzu, a także środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

- realizacja płatności wynikających z umów nieposiadających kontrasygnaty skarbnika lub niepoddanych wstępnej kontroli przez głównego księgowego,

- ponoszenie przez związek międzygminny wydatków na realizację zadań publicznych nieobjętych statutem związku, określającym cele i zakres jego działalności,

- dokonywanie wydatków nieposiadających związku z przyjętymi przez organy stanowiące gminnymi programami profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych,

- niezgodne z przepisami prawa ponoszenie kosztów związanych z zatrudnianiem w samorządowej jednostce organizacyjnej pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie międzyzakładowej organizacji związkowej, tj. bez ustalania i rozliczania kosztów zatrudniania pracownika odpowiednio do ilości członków organizacji związkowej zatrudnionych u poszczególnych pracodawców objętych jej działaniem, podległych innym jednostkom samorządu terytorialnego,

- dokonanie wypłaty z budżetu gminy dzierżawcy nieruchomości komunalnej zwrotu nakładów na nieruchomość, które miał ponieść dzierżawca, bez uzyskania wymaganego umową udokumentowania zakresu przeprowadzonych prac,

- niedozwolone powierzanie radnym prac na podstawie umów cywilnoprawnych,

- niezgodne z obowiązującymi przepisami ustalanie wynagrodzeń dla pracowników, w szczególności bez uwzględnienia przyznanych pracownikom kategorii zaszeregowania,

- zaniechanie kalkulowania dotacji przedmiotowych dla zakładów budżetowych w oparciu o stawki jednostkowe, które powinien ustalać organ stanowiący,

- nieprawidłowe zlecanie i rozliczanie kosztów podróży służbowych, w tym delegowanie w podróż służbową wójtów (burmistrzów) przez podmioty, którym nie przysługują uprawnienia pracodawcy,

- niezgodne z obowiązującymi przepisami ustalanie diet dla radnych, powodujące ich zawyżenie lub zaniżenie,

- nieprawidłowe naliczanie odpisów na fundusz świadczeń socjalnych, nieterminowe odprowadzanie środków finansowych na rachunek bankowy funduszu,

8. W zakresie zamówień publicznych:

- udzielenie zamówień publicznych dostawcom lub wykonawcom, którzy nie zostali wybrani w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych,

- określanie przedmiotu lub warunków zamówienia w sposób naruszający zasady uczciwej konkurencji,

- niezłożenie, przez osoby występujące w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego w imieniu zamawiającego, oświadczeń o braku istnienia okoliczności określonych w art. 17 ust. 2 Prawa zamówień publicznych,

- zaniechanie unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, mimo wystąpienia przesłanki przewidzianej w ustawie, świadczące o naruszeniu zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców,

- określeniu zasad oceny ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w sposób niezapewniający wyboru oferty najkorzystniejszej przez cały okres realizacji zamówienia,

- nieodrzucanie nieprawidłowych ofert,

- nieprawidłowe ustalanie wartości szacunkowej zamówienia,

- nieprawidłowe określanie treści ogłoszenia o udzieleniu zamówienia, specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

- nieprzestrzeganie terminu zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego.

9. W zakresie spraw majątkowych:

- nieprawidłowe sporządzanie informacji o stanie mienia komunalnego,

- prowadzenie ewidencji księgowej majątku trwałego w niepełnym zakresie, w sposób niezapewniający należytej jego wyceny i ochrony oraz utrudniający rzetelne przeprowadzenie inwentaryzacji w drodze spisu z natury,

- nieopracowywanie przez organy wykonawcze gmin planów wykorzystania zasobów nieruchomości,

- nielegalne powołanie doraźnej komisji rady gminy w celu opracowania zasad wyceny sprzedawanych lokali mieszkalnych, prowadzące do istotnego zaniżenia wartości nieruchomości,

- dokonywanie sprzedaży nieruchomości bez ustalenia ich wartości przez rzeczoznawcę majątkowego,

- dokonywanie wydzierżawiania i najmu nieruchomości lub ich części na okres powyżej 3 lat bez stosowania wymaganej procedury przetargowej, w tym małżonce burmistrza,

- naruszanie przepisów określających zasady wprowadzania nieruchomości do obrotu, w szczególności poprzez nieprawidłowe sporządzanie wykazów nieruchomości, nieprawidłowe upublicznianie sprzedaży nieruchomości.

10. W zakresie realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego zadań zleconych z zakresu administracji rządowej:

- odprowadzanie zrealizowanych przez gminy dochodów budżetu państwa na rachunek właściwego dysponenta z przekroczeniem terminów ich rozliczania,

- niepobieranie, stanowiących źródło dochodów własnych gminy, 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań zleconych z zakresu administracji rządowej;

- niesporządzanie odrębnych planów finansowych zadań zleconych z zakresu administracji rządowej przez jednostki organizacyjne realizujące te zadania.

         Wiele stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości ma swój wymiar finansowy, obrazujący skalę naruszeń prawa w różnych obszarach działalności kontrolowanej jednostki. Dotyczy on między innymi:

1) uszczuplenia środków publicznych - w wyniku nieustalenia należności, ustalenia ich poniżej właściwej kwoty, zaniechania lub nierzetelnie prowadzonej windykacji, niezgodnego z prawem umarzania należności, czy też utraty przez badaną jednostkę przyznanych środków finansowych w wyniku działań niezgodnych z warunkami tego przyznania, m.in.:

W 12 skontrolowanych gminach stwierdzono niepodjęcie egzekucji administracyjnej w wyniku zaniechania sporządzenia przez organy podatkowe tytułów wykonawczych na należności podatkowe w łącznej kwocie 582.872,79 zł, w tym wynikłe z tego przedawnienie należności na sumę 6.478,10 zł. W wystąpieniach pokontrolnych zalecano organom podatkowym podejmowanie pełnych, systematycznych i terminowych działań mających na celu windykację zaległości podatkowych, w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na zasadach określonych w przepisach wykonawczych do tej ustawy.

W wyniku kontroli gospodarki finansowej Związku Gmin „Kumiałka-Biebrza” stwierdzono przedawnienie należności wynikających z umów dotyczących świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie działania Związku. Okres przedawnienia roszczeń o wypłatę wynagrodzenia za świadczenie usług wynikających z tych umów, stosownie do art. 750 w zw. z art. 751 pkt 1 Kodeksu cywilnego, wynosi 2 lata. W skutek zaniechania przez Zarząd Związku stosownego dochodzenia należności doszło do ich przedawnienia na sumę 2.126,37 zł.

Kontrola wykazała ponadto nieustalenie należności Związku z tytułu odsetek za opóźnienie w opłacaniu usług wywozu odpadów komunalnych oraz niedochodzenie wszystkich należności z tego tytułu. Wskutek tych zaniechań Związek nieosiągnął dochodów budżetowych na kwotę minimum 806,12 zł. W wystąpieniu pokontrolnym wnioskowano m.in. o wnikliwe analizowanie należności przysługujących Związkowi, w szczególności zaległości, wraz z podejmowaniem przewidzianych prawem czynności windykacyjnych celem niedopuszczenia do ich przedawnienia, prawidłową ewidencję księgową odsetek za opóźnienie w zapłacie oraz ich egzekwowanie.

W wyniku problemowej kontroli gospodarki finansowej przeprowadzonej w Gminnym Zespole Obsługi Szkół w Dziadkowicach stwierdzono występowanie należności wymagalnych w wysokości 23.641,83 zł, powstałych w 2001 i 2002 roku w Szkole Podstawowej w Osmoli, które do dnia zakończenia kontroli nie zostały wyegzekwowane. Należności wymagalne powstały w wyniku realizacji zapisu art. 34¹ ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych, nakazującego aby pracodawcy objęci działaniem międzyzakładowej organizacji związkowej ponosili koszty, w tym koszty wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne, związane z zatrudnianiem pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie międzyzakładowej organizacji związkowej, odpowiednio do udziału liczby członków tej organizacji zatrudnionych u danego pracodawcy w łącznej liczbie członków tej organizacji zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych działaniem tej organizacji - w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Ustalono, że w 2001 i 2002 roku Szkoła Podstawowa w Osmoli wystawiła innym pracodawcom rachunki obejmujące koszty związane z zatrudnieniem nauczyciela Szkoły oddelegowanego do pracy w Zarządzie Oddziału ZNP w Siemiatyczach. Na podstawie okazanej dokumentacji w formie pism w zakresie potwierdzeń sald i wezwań do zapłaty ustalono jednakże, że podejmowane w okresie 2001-2006 działania zmierzające do wyegzekwowania należności były nieskuteczne. W wystąpieniu pokontrolnym zalecono podjęcie, w porozumieniu z Wójtem Gminy Dziadkowice, zdecydowanych działań skierowanych na wyegzekwowanie należności.

Kontrola prawidłowości wymiaru podatków w gminie Giby wykazała, że organ podatkowy nie dokonywał czynności sprawdzających, o których mowa w art. 272 Ordynacji podatkowej, w odniesieniu do składanych przez podatników deklaracji na podatek od nieruchomości. Skutkiem tego było m.in. zadeklarowanie podatku przez jednego z podatników w kwocie zaniżonej o 14.638,40 zł. W wystąpieniu pokontrolnym wnioskowano o wyeliminowanie nieprawidłowości wynikającej z nieprawidłowego zadeklarowania podatku przez podatnika.

W trakcie badania dochodów z najmu i dzierżawy składników majątkowych realizowanych przez gminę Nowogród ustalono, że Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku dzierżawcy zalegającego z zapłatą czynszu dzierżawnego na sumę 4.294,40 zł, dokonał umorzenia zaległości na kwotę 3.639,40 zł, zaś pozostałą część rozłożył na raty. Z ustaleń kontroli wynikało, że organ stanowiący gminy nie podjął uchwały na podstawie art. 34a obowiązującej ówcześnie ustawy o finansach publicznych, która określałaby szczegółowe zasady i tryb umarzania wierzytelności jednostek organizacyjnych gminy z tytułu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, udzielania innych ulg w spłacaniu tych należności oraz wskazywałaby organy do tego uprawnione. W braku takiej regulacji umorzenie zaległości czynszowych lub udzielenie innych ulg w zapłacie nie mogło nastąpić. Należy tu wskazać również na przepis art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego, ustanawiającego rygor nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą.

         W wystąpieniu pokontrolnym zalecono wystąpienie do organu stanowiącego z projektem uchwały określającej szczegółowe zasady i tryb udzielania ulg w zapłacie należności, stosownie do przepisów art. 43 ustawy o finansach publicznych; zaniechanie podejmowania czynności w tym zakresie do czasu podjęcia uchwały przez Radę Miejską oraz podjęcie działań zmierzających do egzekwowania zaległego czynszu.

Gmina Drohiczyn umową z dnia 2 sierpnia 2005 r. wynajęła lokal użytkowy na okres 3 lat. Ustalenia kontroli wykazały brak staranności przy formułowaniu postanowień umowy w odniesieniu do wpłaconej przez najemcę kwoty 50.000 zł. W myśl umowy stanowi ona kaucję gwarancyjną, która po wygaśnięciu jej postanowień przechodzi na rzecz wynajmującego w całości, jako koszt amortyzacji wynajmowanych pomieszczeń. Wskazana treść umowy nie uwzględniła wcześniejszych ustaleń między najemcą i wynajmującym, poczynionych 30 maja 2005 r., według których wpłacona kwota 50.000 zł jest darowizną najemcy na rzecz wynajmującego z przeznaczeniem na rozbudowę pomieszczenia lokalu użytkowego. Ustalono, że kwota 50.000 zł została zarachowana przez badaną jednostkę jako dochód gminy. Badanej jednostce zalecono należytą staranność przy formułowaniu treści umów najmu w celu wyeliminowania postanowień budzących wątpliwości co do praw i obowiązków stron.

W toku kontroli dochodów budżetu gminy Drohiczyn ustalono również, że gmina nie pobierała w 2004 i 2005 r. udziału stanowiącego 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami, należnego gminie na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola wykazała, że gmina pobrała w 2004 r. dochody z opłat za wydane dowody osobiste w kwocie 27.480 zł, a zatem nie pobrano dochodów gminy na kwotę 1.374 zł, natomiast w 2005 rok opłaty za dowody osobiste wyniosły 27.240 zł – nie pobrano dochodów gminy w wysokości 1.362 zł. W wystąpieniu pokontrolnym zalecono pobór tych dochodów.

Kontrola realizacji dochodów Związku Komunalnego „Biebrza” wykazała nieuzyskanie w pełnej wysokości dotacji przyznanej z Fundacji EkoFundusz na dofinansowanie zadania „Realizacja selektywnej zbiórki odpadów oraz budowa Zakładu Recyklingu w Dolistowie Starym”. Wartość dotacji wynikająca z umowy z dnia 15 marca 2004 r. wynosiła 2.903.081,70 zł. Faktyczny wpływ dotacji zamknął się sumą 2.880.565,70 zł, a zatem był mniejszy od wielkości dotacji określonej umową o 22.516 zł. Jak ustalono, Związek, realizujący przedsięwzięcie przy pomocy inwestora zastępczego, udokumentował wydatki w wysokości odpowiadającej umowie, lecz rozliczenie I etapu zadania na kwotę 2.236.515,08 zł zostało przez dotującego zakwestionowane w związku z opóźnieniem w realizacji zadań objętych etapem i nieterminowym złożeniem rozliczenia tej części inwestycji. Skutkiem tego było pomniejszenie należnej dotacji o odsetki karne w wysokości 22.516 zł, stosownie do szczegółowo określonych postanowień umowy dotacyjnej w tym względzie.

Umowa dotacyjna przewidywała możliwość zwrócenia się z prośbą o przedłużenie terminu realizacji poszczególnych etapów inwestycji. Jak jednakże ustalono, z wnioskiem o przesunięcie terminu rozliczenia I etapu inwestycji, powodowanym opóźnieniem wykonania zadania przez wykonawcę oraz nienależytym wykonywaniem obowiązków przez inwestora zastępczego, Przewodnicząca Zarządu Związku wystąpiła do EkoFunduszu już po upływie terminu jego rozliczenia.

Według ustaleń kontroli, utrata części dotacji przez badaną jednostkę świadczyła o uchybieniach w zakresie organizacji systemu kontroli finansowej, bowiem przyjęte procedury kontroli w zakresie gromadzenia i wydatkowania środków publicznych pochodzących z dotacji okazały się niewystarczające. W wystąpieniu pokontrolnym rekomendowano wzmocnienie procedur kontroli finansowej w tym obszarze, z uwzględnieniem standardów kontroli finansowej dotyczących zarządzania ryzykiem oraz komunikacji.

2) kwot uzyskanych z naruszeniem prawa - w nadmiernej wysokości bądź bez podstawy prawnej, np. wskutek nierzetelnego wykazywania danych w sprawozdaniach Rb-PDP, w zakresie skutków obniżenia górnych stawek podatkowych oraz udzielonych ulg, odroczeń, umorzeń i zwolnień, powodującego nieprawidłowe – zawyżone naliczenie należnej gminom części wyrównawczej subwencji ogólnej.

W wyniku złożenia przez gminy korekt sprawozdań, zaleconych przez Izbę Obrachunkową na skutek przeprowadzonych kontroli, Minister Finansów wydał w okresie sprawozdawczym 6 decyzji, w których zmniejszył gminom część wyrównawczą subwencji ogólnej na 2006 rok o łączną kwotę 187.035 zł.

3) wydatków publicznych poniesionych z naruszeniem prawa lub nierzetelnie – wbrew podstawowym zasadom gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych, iż wydatki publiczne winny być dokonywane zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków, w zakresie ustalonych limitów oraz upoważnień do dokonywania wydatków i zaciągania zobowiązań. Również wydatków dokonywanych na zakup usług, dostaw lub robót budowlanych z istotnym, tj. uznanym przez ustawodawcę za naruszające dyscyplinę finansów publicznych, pogwałceniem przepisów o zamówieniach publicznych (tego rodzaju naruszenie przepisów o zamówieniach publicznych stwierdzono w trakcie kontroli przeprowadzonych w 11 podmiotach), m.in:

W trakcie kompleksowej kontroli miasta Zambrów stwierdzono, że w Szkoła Podstawowa Nr 4 w Zambrowie zatrudnia działacza związkowego, który od kilku kadencji piastuje funkcję Prezesa Zarządu Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Zambrowie (struktury związkowej usytuowanej poza zakładem pracy pracownika). Na podstawie kolejnych wniosków składanych przez Zarząd Oddziału ZNP osoba ta była zwalniana przez zakład pracy – wskazaną Szkołę – z obowiązku świadczenia pracy (w pełnym wymiarze czasu pracy) z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. W świetle zebranych w trakcie kontroli informacji i dokumentów wykazano, iż przedkładane przez organizację związkową wnioski, zawierające niekonsekwentne stwierdzenia, nie były poddawane należytej analizie, w wyniku czego nie stosowano we właściwy sposób regulacji wynikających z ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, w tym dotyczących ponoszenia kosztów związanych z zatrudnianiem pracownika zwolnionego ze świadczenia pracy w związku z pełnieniem kadencji w zarządzie organizacji związkowej, reprezentującego członków Związku Nauczycielstwa Polskiego z szeregu zakładów pracy (placówek oświatowych), w tym niepodlegających kontrolowanej jednostce samorządu terytorialnego.

Biorąc za podstawę dane wynikające z okazanej (niekompletnej) dokumentacji, w oparciu o postanowienia art. 34¹ ustawy, wyliczono, że udział w kosztach wynagrodzenia jednostek organizacyjnych niepodlegających miastu Zambrów powinien wynieść w latach 2003 – 2006 ok. 119.457 zł. Wskazana wielkość obrazuje kwoty wydatków, które nie powinny być realizowane z budżetu miasta (przez podległe jej jednostki oświatowe), lecz z budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z zaleceniami wystąpienia pokontrolnego, jednostka organizacyjna miasta Zambrów obciążyła pracodawców podległych innym jednostkom samorządu terytorialnego kosztami na łączną kwotę 118.036,90 zł.

Badanie wydatków związanych z realizacją zawartych umów na obsługę prawną Urzędu Miejskiego w Jedwabnem oraz innych wydatków dotyczących usług prawniczych wykazało, że w dniu 23 marca 2005 roku opłacona została faktura w kwocie 3.050 zł, wystawiona 18 marca 2005 r. przez kancelarię radcy prawnego za „opinię o dokumentacji dotyczącej przetargu na budowę gimnazjum w Jedwabnem i ogłoszenia o przetargu KZB” (nie stwierdzono dokumentów dotyczących ewentualnego zlecenia opracowania takiej opinii). Czynność wykonania opinii realizowana była w czasie pełnienia obsługi prawnej Urzędu przez innego radcę prawnego, za wynagrodzeniem miesięcznym 4.270 zł, i należała do zakresu jego zadań. Dodatkowo ustalono, że w czasie sporządzenia opinii, która nosiła datę 18 marca 2005 r., Urząd dysponował już wiedzą o zatwierdzeniu dokumentacji postępowania przez Podlaski Urząd Wojewódzki, jako zgodnej z przepisami Prawa zamówień publicznych. Budowa gimnazjum była bowiem inwestycją dofinansowaną ze środków ZPORR, Priorytet 3, działanie 3.5 Lokalna infrastruktura społeczna, a zatem dokumentacja zamówienia publicznego podlegała przekazaniu celem weryfikacji instytucji pośredniczącej, co wynikało z § 14 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2004 r. w sprawie wzorów umów o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego 2004-2006. Umowa o dofinansowanie została zawarta z instytucją pośrednicząca 4 stycznia 2005 r. Opinia PUW na temat dokumentacji posiadała datę 9 marca 2005 roku (wpłynęła do Urzędu 10 marca) i była pozytywna.

W świetle powyższych faktów zlecenie wykonania opinii prawnej w odniesieniu do wskazanego zagadnienia uznano za naruszenie zasady wykonywania budżetu określonej w art. 92 pkt 3 in fine ustawy o finansach publicznych z dnia 26 listopada 1998 r. (art. 138 pkt 3 obecnie obowiązującej ustawy o finansach publicznych), stanowiącej iż wydatków dokonuje się w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. W wystąpieniu pokontrolnym zalecono, aby opinie prawne sporządzane były przez podmioty związane z gminą umową o prowadzenie stałej obsługi prawnej, stosownie do zakresu wynikającego z umowy; ponadto wskazano na powinność ustalenia i pociągnięcia do odpowiedzialności osób odpowiedzialnych za ponoszenie bezpodstawnych wydatków na opisane cele.

W trakcie kontroli gminy Jedwabne stwierdzono również wypłacenie przelewami z dnia 10 stycznia i 28 lutego 2005 roku ze środków gminy kwoty 50.551 zł na rzecz PPHW „VIGA” z Jedwabnego tytułem zwrotu nakładów poniesionych na ulepszenie targowiska, dzierżawionego przez wymienionego przedsiębiorcę na podstawie umowy z dnia 2 grudnia 1999 r. i protokołu zdawczo-odbiorczego, który nie był dołączony do okazanego kontrolującym egzemplarza umowy (wedle treści umowy miał stanowić załącznik do niej). Jak wyjaśnił Skarbnik Gminy, w dokumentacji Urzędu nigdy nie spotkał się z takim dokumentem, jak również z dokumentem, który miał stanowić drugi z załączników do umowy, dotyczącym zakresu prowadzonych inwestycji, w związku z tym nie można na podstawie dokumentacji zweryfikować, w jakim stanie została przekazana dzierżawcy infrastruktura targowiska i jaki miał być zakres koniecznych do wykonania inwestycji, a w związku z tym zwróconych nakładów. Ustalenia kontroli wskazały dodatkowo, że wartość poniesionych przez dzierżawcę nakładów inwestycyjnych, podlegających rozliczeniu, ulegała – zgodnie z umową dzierżawy z 1999 roku – pomniejszeniu o 1/10 ich wartości za każdy rok trwania umowy. Jednocześnie w umowie postanowiono, iż po upływie 10 lat, czyli zakładanego czasu trwania umowy, wartość nakładów przechodzi w całości na własność wydzierżawiającego, co przy przyjętej w umowie konstrukcji zmniejszania nakładów o 1/10 ich wartości za każdy rok obowiązywania umowy oznaczało, że po upływie 10 lat trwania umowy (w roku 2009) poczynione nakłady przeszłyby na własność gminy nieodpłatnie. Stosownie do rekomendacji badana jednostka podjęła działania w celu ustalenia stanu infrastruktury targowicy miejskiej istniejącego w dniu przekazania targowicy dzierżawcy celem weryfikacji prawidłowości wyceny nakładów poniesionych przez dzierżawcę.

W wyniku kontroli wydatków na wynagrodzenia ponoszonych w Centrum Kultury i Rekreacji w Supraślu ustalono, że w grudniu 2005 roku została wypłacona dyrektorowi tej instytucji kultury nagroda w kwocie 1.500 zł. Podstawą dokonania wydatku było pismo dyrektora, zawierające wnioski o naliczenie nagród, skierowane do komórki księgowości Urzędu Miejskiego w Supraślu (prowadzącej obsługę księgową instytucji kultury. Kontrolowanej jednostce wskazano, że wypłata tej nagrody, dokonana na podstawie samoistnej dyspozycji dyrektora instytucji, nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa zawartych w ustawie z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, osobom takim może być przyznana nagroda roczna, jednakże jej przyznanie powinno nastąpić w trybie przepisów art. 10 ustawy, stanowiących m.in., że nagrodę roczną kierownikom samorządowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną przyznaje właściwy organ (w tym przypadku Burmistrz Supraśla) na umotywowany wniosek rady nadzorczej lub innego statutowego organu nadzorczego. W związku z wystosowanym wnioskiem pokontrolnym oraz odrębnym powiadomieniem Burmistrza Supraśla dyrektor zwrócił nienależnie pobraną nagrodę.

W zakresie dotyczącym rozrachunków oraz wydatków budżetowych gminy Giby stwierdzono, iż na koncie 234 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” na dzień 31 grudnia 2005 r. występowało saldo oznaczające nierozliczone zaliczki, pobrane przez Wójta Gminy na kwotę 14.600 zł, a także znaczne salda zaliczek na kontach niektórych pracowników Urzędu. W trakcie przeprowadzanej przez Regionalną Izbę Obrachunkową kontroli Wójt zwrócił kwotę 14.600 zł, natomiast Skarbnik Gminy kwotę 4.600 zł. Fakt zwrotu przez te osoby w sierpniu 2006 roku całości kwoty zaliczek nierozliczonych na koniec 2005 roku świadczył o tym, że pobranie tych środków z budżetu nie dotyczyło realizacji wydatków budżetowych a posiadało w rzeczywistości charakter pożyczki. W wystąpieniu pokontrolnym podkreślono, że fakt nierozliczania zaliczek dotyczył głównie Wójta oraz Skarbnika Gminy, czyli osób zobowiązanych z mocy prawa do określenia procedur kontroli wewnętrznej w jednostce oraz nadzorowania prawidłowości ich funkcjonowania, w tym przestrzegania przez podległych pracowników. Zalecono również zaniechanie pobierania zaliczek o charakterze pożyczek ze środków budżetowych, zaś w przypadku zaliczek na wydatki niezwłoczne ich rozliczanie po zrealizowaniu wydatku.

W trakcie kontroli rozrachunków gminy Janów stwierdzono, że na zadłużenie tego podmiotu składały się zobowiązania wymagalne z tytułu dostaw i usług, tj. zobowiązania, których termin płatności minął i nie były one przedawnione ani umorzone. Kwota tych zobowiązań na koniec 2005 roku wynosiła 329.483,66 zł. Z załączonego do protokołu zestawienia zobowiązań według kontrahentów wynikało, że niektóre płatności były dokonywane ze znacznym opóźnieniem w stosunku do ustalonych terminów zapłaty (np. kwota 90.421,52 zł za budowę wodociągu z terminem wymagalności 18 maja 2004 r. została opłacona w marcu 2006 r.). Zgodnie z zasadą gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych, wyrażoną poprzednio w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, obecnie zaś w art. 35 ust. 3 pkt 3 ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r., wydatki publiczne powinny być dokonywane w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

         Przeprowadzone czynności kontrolne wykazały, że dla realizowania bieżących płatności kontrolowana jednostka dokonywała niedozwolonych zapożyczeń środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, a także zabezpieczeń należytego wykonania umów wniesionych przez wykonawców. Poza tym, gmina nieterminowo regulowała zobowiązania, pomimo ciągłego korzystania od 2003 roku z kredytów w rachunku bieżącym w wysokości 300.000 zł, które z formalnego punktu widzenia – w wyniku dokonywania zmian w uchwałach budżetowych w końcu poszczególnych lat – zaciągane były na finansowanie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych w tych latach dochodach. Zawieranie umów kredytowych na okres od grudnia do grudnia umożliwiało zaś faktycznie finansowanie wydatków nie tylko w roku uruchomienia kredytu, lecz także w roku następnym.

         Przedstawione okoliczności świadczyły, że kontrolowana jednostka nie zachowywała płynności finansowej w regulowaniu zobowiązań, a stan ten nie miał charakteru przejściowego (z przedłożonej Izbie Obrachunkowej sprawozdawczości wynika, że a koniec 2003 roku zobowiązania wymagalne z tytułu dostaw i usług wynosiły 193.778,- zł, a na koniec 2004 roku 220.755,- zł). Wprawdzie nie stwierdzono, iżby badana jednostka ponosiła w 2005 roku koszty odsetek z tytułu opóźnień w zapłacie, jednakże taki sposób prowadzenia gospodarki finansowej stwarza realne zagrożenie ponoszenia dodatkowych kosztów. Należy również dodać, iż kwestia zaciągania i regulowania zobowiązań finansowych była przedmiotem wystąpienia pokontrolnego Izby Obrachunkowej z dnia 31 marca 2003 r., wystosowanego do Wójta Gminy Janów w wyniku poprzedniej kontroli kompleksowej gminy.

W wystąpieniu pokontrolnym rekomendowano podjęcie niezbędnych działań celem zachowania zasady bieżącego, tj. zgodnego z ustalonymi terminami, regulowania zaciąganych zobowiązań.

Kontrola prawidłowości udzielenia przez Zespół Obsługi Szkół w Choroszczy zamówienia publicznego (o wartości 78.191,76 netto) na dostawę oleju opałowego do Szkół Podstawowych w Barszczewie, Kruszewie i Złotorii w trybie zapytania o cenę wykazała m.in. nieprawidłowości w zakresie określenia przedmiotu zamówienia. Stwierdzono mianowicie, iż w zaproszeniu do składania ofert, przesłanym do 5 dostawców, przedmiot zamówienia został opisany przez wskazanie konkretnego znaku towarowego, tj. oleju opałowego Ekoterm Plus produkowanego przez PKN ORLEN SA w Płocku. Jak ustalono, określenie Ekoterm Plus stanowi znak towarowy słowno-graficzny, zgłoszony przez tę firmę do Urzędu Patentowego pod nr 251185 (BUP nr 26/2002 z dnia 26 grudnia 2002 r.).

Kontrolowanej jednostce wskazano naruszenie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa zamówień publicznych, który ustanawia zakaz opisywania przedmiotu zamówienia przez wskazanie znaków towarowych, chyba że jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia lub zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą dokładnych określeń, a wskazaniu takiemu towarzyszą wyrazy „lub równoważne” lub inne równoznaczne wyrazy. W art. 29 ust. 2 ustawy został zaś przewidziany zakaz opisywania przedmiotu w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. Dostawa oleju opałowego należy do kategorii dostaw powszechnie dostępnych o ustalonych standardach jakościowych, z uwagi na co zamawiający dokonał wyboru trybu zapytania o cenę. Tym samym, zamawianą dostawę można było opisać za pomocą dokładnych określeń.

         Badanie udzielenia zamówień publicznych w ZOS w Choroszczy wykazało poza tym, iż dyrektor tej jednostki, zarówno w opisanym wyżej postępowaniu, jak i postępowaniu na dostawę bonów towarowych (o wartości 112.120,- zł) oraz postępowaniu na wykonanie usługi dowożenia dzieci do szkół (o wartości 204.948,85 zł), nie składał oświadczeń o braku istnienia okoliczności określonych w art. 17 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych. Przepis ów dotyczy wszystkich osób wykonujących czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego po stronie zamawiającego. Obowiązek składania przedmiotowych oświadczeń ma zapewniać bezstronność i obiektywizm osób wykonujących czynności w tym postępowaniu, co z kolei jest jedną z gwarancji zasady uczciwej konkurencji.

Kontrolowanej jednostce zalecono m.in. składanie oświadczeń o braku istnienia okoliczności określonych w art. 17 ust. 2 Prawa zamówień publicznych, określanie przedmiotu zamówienia w sposób zgodny z przepisami art. 29 Prawa zamówień publicznych, żądanie od wykonawców wyłącznie dokumentów niezbędnych do oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w Zakładzie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Sokółce stwierdzono udzielenie w dniu 19 września 2005 r. zamówienia publicznego na zakup wraz z montażem okien, drzwi balkonowych i zewnętrznych. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego (o wartości szacunkowej 60.000 zł) prowadzone było w trybie zapytania o cenę. Stwierdzono, że zamawiający w specyfikacji istotnych warunków zamówienia określił, iż będące przedmiotem dostawy okna i drzwi balkonowe powinny być wykonane z PCV, natomiast drzwi zewnętrzne powinny być drewniane. Należy dodać, iż w specyfikacji nie określono wymiarów okien i drzwi, ani też precyzyjnej ilości zamawianych dostaw (posłużono się zwrotami np. „około 100 sztuk”). Z postanowień s.i.w.z. wynikało ponadto, że ocenie miała być poddana cena obejmująca „wszystkie koszty i składniki związane z wykonaniem zamówienia”, oraz że cena „musi być podana w PLN cyfrowo i słownie”. Analiza formularza ofertowego doprowadziła natomiast do wniosku, iż zamawiający nie przewidział podania w nim ceny za wykonanie przedmiotu zamówienia, a jedynie za 1 sztukę okna, drzwi zewnętrznych i drzwi balkonowych. W dwóch spośród trzech złożonych ofert nie wypełniono w ogóle formularza w części dotyczącej cen jednostkowych, odsyłając w tym zakresie do cenników załączonych do oferty.

W złożonym wyjaśnieniu kierownik kontrolowanej jednostki podał przyjęty sposób wyboru oferty najkorzystniejszej, który polegał na porównaniu cen „typowych” okien i drzwi balkonowych, co nastąpiło w przypadku dwóch oferentów na podstawie cenników załączonych do oferty, ponieważ z dokumentów postępowania nie wynikało, jakich wymiarów okna i drzwi stanowią przedmiot zamówienia. Na podstawie badania dokumentacji ustalono, że oferty złożyło trzech wykonawców, w tym dwóch oferowało do sprzedaży odpowiednio drzwi balkonowe i skrzydła wejściowe stalowe, niezgodnie z postanowieniami specyfikacji. Trzeci oferent nie określił w ofercie rodzaju drzwi zewnętrznych, można więc domniemywać, że oferował do sprzedaży drzwi zgodnie z wymogami zamawiającego (nie podawał jednak ich wymiarów w ofercie). Sprawiło to, iż przyjęty sposób porównywania cen dotyczył w efekcie nieporównywalnych dostaw. Stosownie do postanowień zawartych w s.i.w.z., dwie oferty należało odrzucić z uwagi na to, że nie spełniały wymagań zamawiającego w zakresie materiału, z którego drzwi zostały wykonane. Stan taki powinien skutkować unieważnieniem postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 2 Prawa zamówień publicznych.

Z treści umowy, zawartej z wybranym wykonawcą 19 września 2005 r., wynika, że zmieniono – w stosunku do s.i.w.z. – zakres dostawy, wskazując, iż zamawiający zleca dostawę „nie więcej niż”: 150 szt. okien z PCV lub drewna (a więc o 50 więcej niż w pierwotnym wzorze umowy i dopuszcza inny materiał, z którego wykonano okna), 40 szt. drzwi balkonowych (o 20 więcej niż zakładano), 20 szt. drzwi zewnętrznych (o 10 więcej niż zakładano).

         Ustalenia dotyczące przedmiotowego zamówienia prowadzą do wniosku, iż zostało ono udzielone z rażącym naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych. Po pierwsze, zgodnie z art. 140 ust. 3 Prawa zamówień publicznych umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna w części wykraczającej poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji. Sposób określenia przedmiotu zamówienia (brak konkretnej ilości i wymiarów zamawianych okien i drzwi) sprawia natomiast, iż postępowanie to należało uznać za prowadzone na warunkach niezapewniających zachowania uczciwej konkurencji, a także z naruszeniem zasady równego traktowania wykonawców biorących udział w postępowaniu, czego wynikiem było dopuszczenie do oceny ofert niezgodnych z przedmiotem zamówienia oraz dokonanie w umowie z wybranym wykonawcą zmiany przedmiotu zamówienia (art. 7 ust. 1 ustawy). W myśl art. 29 ust. 1 Prawa zamówień publicznych przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń. Przygotowanie formularzy ofertowych dla trybu zapytania o cenę, nie zawierających rubryki na wpisanie ceny całkowitej za realizację dostawy, należy zaś uznać za brak rozumienia podstawowych zasad prowadzenia postępowania w tym trybie – art. 72 Prawa zamówień publicznych. Stwierdzono ponadto, że protokół postępowania nie zawierał niektórych danych wskazanych w art. 96 ust. 1 Prawo zamówień publicznych w tym ceny i innych istotnych elementów ofert.

W wystąpieniu pokontrolnym wnioskowano m.in. o określanie przedmiotu zamówienia w sposób precyzyjny, zapewniający złożenie przez wykonawców porównywalnych ofert, a co z tym związane zachowanie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania podmiotów, sporządzanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia w sposób zapewniający wewnętrzną zgodność jej postanowień, wykluczanie oferentów, których oferty nie spełniają wymagań określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz zawieranie z wykonawcami umów na warunkach przewidzianych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

         W trakcie problemowej kontroli gospodarki finansowej Zakładu Gospodarki Komunalnej w Szudziałowie sprawdzono m.in. prawidłowość udzielenia zamówienia publicznego na dostawę oleju napędowego w 2005 roku oraz prawidłowość realizacji zawartej umowy. Na podstawie dokumentacji przetargowej ustalono, że przedmiotem zamówienia było dostarczenie w 2005 roku, wraz z przepompowaniem do cysterny, 24.500 litrów oleju napędowego. Jako kryterium oceny ofert przyjęto w specyfikacji cenę brutto za realizację całości przedmiotu zamówienia, zawierającą w sobie cenę paliwa, należny podatek i akcyzę, dowóz i przepompowanie oraz inne koszty manipulacyjne mogące powstać przy realizacji zamówienia. Jednocześnie w ogłoszeniu o przetargu i załączonym do specyfikacji wzorze umowy dopuszczono możliwość rewaloryzacji ceny o wzrost ceny producenta, wynikający z cennika producenta dostarczonego przez wykonawcę. W oparciu o tak określone kryteria dokonano wyboru wykonawcy oferującego cenę za wykonanie dostawy w kwocie 74.725 zł, w tym cena jednostkowa za litr oleju – 3,05 zł. Umowę zawarto w dniu 24 grudnia 2004 roku.

         Przyjęcie jako kryterium wyboru oferty ceny posiadającej charakter ceny ryczałtowej (obejmującej cenę paliwa, podatek, akcyzę i inne koszty manipulacyjne) z pominięciem ceny jednostkowej paliwa i wskaźnika marży wykonawcy w stosunku do cen hurtowych nie pozwalało na skuteczne dokonanie wyboru oferty najkorzystniejszej. Potwierdza to sposób realizacji umowy, ponieważ, jak wynika z dokumentacji przetargu, podane ceny miały zastosowanie tylko przy wyborze oferty i dotyczyły dnia złożenia oferty. Cena jednostkowa 1 litra oleju napędowego zawarta w ofercie, która została wybrana, nie była stosowana przy wycenie zrealizowanych dostaw. Należy również podkreślić, iż żadna z przedłożonych przez wykonawcę cen (ani jednostkowa 1 litra oleju, ani też wartość całej zamawianej dostawy wynikająca z oferty) nie została wymieniona w zawartej z wykonawcą umowie. Zmiany cen w stosunku do zaoferowanych musiały być – zgodnie z umową – poparte stosownymi dokumentami poświadczającymi zmianę cen niezależną od wykonawcy. Umowa zobowiązywała ponadto wykonawcę do sporządzenia stosownego aneksu w przypadku zmiany cen jednostkowych paliw. Nieprecyzyjne określenie znaczenia istotnych – z punktu widzenia charakteru zamawianej dostawy – elementów wpływających na cenę dostaw dostarczanych przez wykonawcę sprawiła, że w istocie wybrana oferta mogła być ofertą najkorzystniejszą tylko na etapie jej wyboru, a nie na etapie realizacji.

Badając realizację zawartej na wskazanych warunkach umowy dokonano przeglądu faktur za dostarczone w 2005 roku paliwo stwierdzając m.in., że dostawy oleju napędowego wyniosły ogółem 40.000 litrów. Tym samym, zakupu 15.500 litrów oleju napędowego, o wartości 55.910,62 zł brutto (ponad 6.000 euro i ponad 20% wartości zamówienia podstawowego), dokonano bez zastosowania procedur określonych Prawem zamówień publicznych, a zatem z naruszeniem zasady wyrażonej w art. 7 ust. 3 Prawa zamówień publicznych. W złożonym wyjaśnieniu kierownik kontrolowanej jednostki potwierdził, że nie dokonywano bieżącej analizy realizacji udzielonego zamówienia. Kontrolowanej jednostce rekomendowano określanie kryteriów oceny ofert w sposób zapewniający najkorzystniejsze warunki realizacji dostawy przez cały okres trwania umowy, a także przestrzeganie zasady powszechności stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych.

W trakcie kompleksowej kontroli gospodarki finansowej gminy Łapy stwierdzono, że wszczęte 23 marca 2006 roku postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na modernizację oświetlenia ulicznego na terenie miasta i gminy Łapy, o szacunkowej wartości przedmiotu zamówienia 640.042,94 zł zostało objęte protestem w zakresie sposobu określenia w s.i.w.z. przedmiotu zamówienia, od rozstrzygnięcia którego wykonawca wniósł odwołanie. Zespół Arbitrów UZP w wyroku z dnia 31 maja 2006 r. uwzględnił odwołanie, i unieważnił postępowanie jako uchybiające zasadzie prowadzenia postępowania w sposób zapewniający zachowanie zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, wskazując na naruszenie przez zamawiającego przepisów Prawa zamówień publicznych m.in. poprzez:

- nieuwzględnienie Polskich Norm przy opisie przedmiotu zamówienia (art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy w brzmieniu sprzed 25 maja 2006 r.),

- opisanie przedmiotu zamówienia za pomocą parametrów technologicznych w zakresie wymogu zaoferowania odbłyśnika oprawy jednoczęściowego wykonanego z aluminium o wysokiej czystości oraz w zakresie wskazania materiału, z jakiego powinien być wykonany klosz (art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy),

- występowanie niezgodności między specyfikacją i ogłoszeniem w zakresie możliwości składania ofert równoważnych (wariantowych), a nadto formułowanie nakazu aby oferty równoważne były zgodne z obowiązującymi normami, podczas gdy dokumentacja projektowa zawiera odstępstwa od obowiązującej normy,

- wskazanie, że o udzielnie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy prowadzą działalność w zakresie dotyczącym przedmiotu zamówienia przez okres nie krótszy niż 5 lat (art. 22 ustawy),

- żądanie, w celu potwierdzenia, że wykonawca posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie dla wykonania zamówienia, wykazania realizacji przynajmniej jednego podobnego zamówienia w okresie ostatnich 4 lat (§ 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie rodzajów dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu…).

         Część przedmiotu zamówienia, objętego pierwotnie postępowaniem uchylonym ze wskazanych wyżej względów, zamawiający określił jako przedmiot zamówienia w kolejnym postępowaniu wszczętym w dniu 7 czerwca 2006 r. Wartość zamówienia obniżono do kwoty 260.350,53 zł (59.345,42 euro). W złożonym wyjaśnieniu Zastępca Burmistrza (zatwierdzający s.i.w.z.) wskazał, że zmniejszenie wartości zamówienia podyktowane było koniecznością wykorzystania do końca lipca 2006 r. środków kredytu w BOŚ ze środków NFOŚiGW, a powtórzenie procedury właściwej dla zamówienia o wartości ponad 60.000 euro uniemożliwiłoby jego zrealizowanie w tym terminie. Tezy te znalazły potwierdzenie w treści umowy kredytu preferencyjnego związanego z ochroną środowiska.

         Analiza postanowień s.i.w.z. sporządzonej dla postępowania wszczętego 7 czerwca 2006 r. doprowadziła do wniosku, że mimo wskazanych przez ZA UZP i przedstawionych zamawiającemu nieprawidłowości w zakresie poprzedniego, unieważnionego postępowania, specyfikację istotnych warunków zamówienia opracowano w podobny sposób. Nadal wymagano odbłyśnika wykonanego z aluminium wysokiej czystości, jednoczęściowego. Takie działanie zamawiającego, ocenione w wyroku ZA UZP jako utrudniające uczciwą konkurencję, świadczyło o nieuzasadnionym dążeniu zamawiającego do określenia przedmiotu zamówienia w sposób wadliwy. W złożonym wyjaśnieniu wskazano, iż tego typu odbłyśnik „gwarantuje odpowiednią jakość oprawy”, a wykonanie wytłoczki z tego materiału jest „prawdopodobnie łatwiejsze niż ze stali”, oraz że wykonawcy nie kwestionowali tego zapisu.

         W postępowaniu zostało złożonych 5 ofert, z których odrzucono 4, pozostawiając jedynie ofertę Thorn Lighting Polska z ceną 269.007,02 zł (była to oferta z drugą co do wysokości ceną, licząc od oferty najdroższej). W zakresie oceny formalnej i merytorycznej poprawności złożonych ofert stwierdzono, że ofercie „Matbud” (cena – 257.076 zł) i „Elektrycjan” (cena – 237.056 zł) zarzucono m.in. brak dokumentów potwierdzających spełnienie parametrów fotometrycznych (regulacja kąta pochylenia oprawy lub źródła światła). Wymagania w tym zakresie zawarto w opisie przedmiotu zamówienia, wskazując, że do oferty należy dołączyć kartę katalogową potwierdzającą spełnianie wskazanych w s.i.w.z. parametrów dotyczących oferowanych opraw oświetleniowych i źródeł światła. Specyfikacja zawiera w zakresie opraw oświetleniowych wymagania dotyczące zarówno parametrów użytkowych, technicznych, jak i fotometrycznych. W związku z brakiem w ofercie Thorn zapisów informujących o gwarantowaniu eksploatacji materiałów, z których wykonane są oprawy oświetleniowe, przez minimum 15 lat (parametr użytkowy dla przedmiotu zamówienia) zwrócono się o wyjaśnienie, w którym Zastępca Burmistrza wskazał, że „zamawiający nie wymagał składania na ten temat opinii lub oświadczeń. Wystarczy przyjęcie bez zastrzeżeń SIWZ”. Ze specyfikacji nie wynikało jednakże, które z parametrów opraw oświetleniowych mają być potwierdzone kartą katalogową, a które nie, ponieważ jej postanowienia odnosiły się ogólnie do obowiązku potwierdzenia parametrów w karcie katalogowej.

Kontrola udzielania zamówień na modernizację oświetlenia ulicznego w mieście Łapy wykazała, że również postępowanie wszczęte w dniu 4 lipca 2005 r. nie było przeprowadzone na warunkach zgodnych z przepisami prawa, aczkolwiek działania zamawiającego nie były objęte protestem. Przedmiot zamówienia również określono w sposób utrudniający uczciwą konkurencję, wskazując na technologię wykonania odbłyśnika oraz materiał, z jakiego ma być wykonany klosz. W s.i.w.z. dotyczącej tego postępowania określono, że o udzielnie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy prowadzą działalność w zakresie dotyczącym przedmiotu zamówienia przez okres nie krótszy niż 5 lat, czym wprowadzono warunek ograniczający konkurencję, niewynikający z art. 22 Prawa zamówień publicznych. Postawiono także warunek zrealizowania w ciągu ostatnich 4 lat przynajmniej 1 roboty o podobnym zakresie i wartości. Jednostce zalecono zaniechanie określania przedmiotu zamówienia w sposób utrudniający uczciwą konkurencję, określanie warunków udziału w postępowaniu i dokumentów mających potwierdzać spełnianie tych warunków w sposób zapewniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców, a także równe traktowanie wykonawców w zakresie stosowania przesłanek odrzucenia ofert.

Kontrola prawidłowości poniesionych w gminie Janów wydatków bieżących w związku z realizacją obowiązków wynikających z przepisów o zamówieniach publicznych wykazała, że w 2005 r. Urząd Gminy dokonał zakupu benzyny i oleju napędowego na potrzeby dowodu uczniów do szkół, potrzeby OSP i potrzeby gospodarcze na sumę 85.314,48 zł oraz drewna opałowego do kotłowni ogrzewającej Zespół Szkół w Janowie i pobliskie budynki mieszkalne na sumę 130.745,50 zł – u dostawców, którzy nie zostali wybrani na zasadach przewidzianych w przepisach o zamówieniach publicznych (art. 7 ust. 3 Prawa zamówień publicznych).

         Materiały pędne były zakupywane u dwóch dostawców – stacji PKN „Orlen” w Janowie (na wartość 19.244,56 zł) i w SKR w Janowie (na wartość 66.069,92 zł). Kontrolującym okazano notatkę z 27 sierpnia 2003 r., sporządzoną przez trzyosobową komisję, złożoną z sekretarza gminy i dwóch inspektorów, z której wynika, że „bardziej korzystne” jest dokonywanie zakupu dostaw paliwa do autokarów szkolnych i samochodów strażackich w SKR Janów (w notatce wskazano m.in. na możliwość rozliczeń bezgotówkowych, związanych z kompensatą należności za dostawy z ciężarami podatkowymi dostawcy wobec gminy). Przywołana notatka, której nie można uznać za dokumentację postępowania o udzielenie zamówienia także w świetle obowiązującej wówczas ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych, uzyskała zatwierdzenie Wójta Gminy.

W celu wyłonienia dostawcy drewna opałowego nie sporządzano żadnych notatek, a zakupów dokonywano w Nadleśnictwie Czarna Białostocka. Według wyjaśnienia inspektora Urzędu, wskazane Nadleśnictwo miało m.in. najniższe ceny, co zostało ustalone „drogą telefoniczną i osobiście w trakcie rozmowy”. W wystąpieniu pokontrolnym zalecono przeprowadzenie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, określonych Prawem zamówień publicznych, na dostawy paliwa oraz opału.

4) kwot odpowiadających nierzetelnym danym w ewidencji księgowej lub sprawozdawczości, np. nieujętych w księgach składników aktywów i pasywów, operacji gospodarczych niewprowadzonych do ksiąg danego okresu sprawozdawczego lub wprowadzonych niezgodnie ze stanem faktycznym – powodującym w konsekwencji nierzetelność sporządzanej sprawozdawczości budżetowej i finansowej, kwot nierozliczonych lub nierzetelnie rozliczonych różnic stwierdzonych w wyniku inwentaryzacji, niezgodności stanu środków pieniężnych pomiędzy księgowością banku i księgowością jednostki, a także niezgodności danych zawartych w sprawozdaniach z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej, m.in.:

W trakcie kompleksowej kontroli gminy Trzcianne ustalono, że w 2005 r. gmina ta realizowała projekt „Budowa stacji uzdatniania wody w Laskowcu wraz z siecią wodociągową” finansowany ze środków pomocowych w ramach programu ZPORR. Na sfinansowanie wydatków projektu finansowanych ze środków unijnych oraz z budżetu państwa, a także na sfinansowanie udziału własnego gmina zaciągnęła pożyczkę pomostową w kwocie 2.026.995,05 zł oraz pożyczkę długoterminową w wysokości 640.000 zł. Operacje związane z realizacją projektu wystąpiły w czerwcu, wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2005 r. i żadna z nich do dnia rozpoczęcia kontroli nie została objęta ewidencją księgową na kontach syntetycznych budżetu, mimo iż z umowy zawartej z instytucją pośredniczącą wynikał obowiązek prowadzenia odrębnej ewidencji księgowej. W toku czynności kontrolnych, na podstawie okazanych dowodów księgowych, określono właściwe księgowania związane z realizacją projektu, a propozycje tych księgowań przedstawiono w zestawieniu tabelarycznym.

         Dopiero w wyniku wniosku pokontrolnego Związek Gmin „Czyste Środowisko” ujął w księgach rachunkowych 2006 roku wartość udziałów objętych w utworzonej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w kwocie 1.630.000,- zł. Nabycie udziałów nastąpiło w dacie zawarcia umowy spółki – 29 grudnia 2004 r. oraz z dniem oświadczenia o objęciu nowych udziałów (w wysokości 30.000 zł) w podwyższonym kapitale zakładowym, złożonego przez Zarząd Związku w dniu 16 grudnia 2005 r.

Kontrola gospodarki finansowej Gimnazjum Nr 1 w Łapach wykazała nieujęcie w ewidencji księgowej zwiększenia wartości początkowej budynku szkoły będącego wynikiem robót termomodernizacyjnych, polegających na wykonaniu przez Urząd Miejski ocieplenia budynku, wymiany stolarki oraz zmodernizowania i optymalizacji systemu cieplnego w budynku Gimnazjum o łącznej wartości 1.328.773,60 zł. Jednostce prowadzącej obsługę finansowo-księgową szkoły wskazano na powinność zwiększenia wartości aktywów trwałych.

         Kontrola kompleksowa gminy Białowieża wykazała m.in. nieujęcie w księgach rachunkowych wartości przejętego pawilonu handlowego i budynków uzyskanych od Nadleśnictwa Białowieża na łączną kwotę 436.184,- zł. W związku z wieloma nieprawidłowościami w sferze rachunkowości w kontrolowanej jednostce wydano szereg szczegółowych wniosków zmierzających do ich wyeliminowania i urealnienia prowadzonych ksiąg rachunkowych.

         W gminie Janów stwierdzono istotną – wynoszącą 300.000,- zł i utrzymującą się od końca 2003 roku – różnicę pomiędzy stanem środków rachunku budżetu wynikającym z księgowości banku a księgami budżetu. Różnica ta wynikała z nieprawidłowego księgowania środków kredytów zaciąganych przez kontrolowaną jednostkę w rachunku bieżącym budżetu, wywierającego dodatkowo negatywny wpływ na sporządzaną sprawozdawczość budżetową.

         Ponadto ustalono, że w księgach 2004 roku badana jednostka nie rozliczyła różnicy inwentaryzacyjnej w odniesieniu do księgowej wartości środków trwałych o wartości 232.262,85 zł, ustalonej w wyniku przeprowadzonego w tym roku spisu z natury.

Kontrolowanej jednostce zalecono m.in. bezwzględne przestrzeganie zasady dokonywania zapisów na koncie rachunku bankowego budżetu w sposób zgodny z danymi wynikającymi z dowodów bankowych, umożliwiającej zachowanie zgodności ewidencyjnej stanów środków pieniężnych z tymi dowodami, a także doprowadzenie do zgodności ze stanem faktycznym księgowego stanu środków trwałych.

         Kontrola prawidłowości sporządzonych sprawozdań budżetowych przez gminę Jedwabne wykazała, że w sprawozdaniu Rb-28S z wykonania planu wydatków budżetowych za 2005 rok, w kolumnie „Zobowiązania według stanu na koniec okresu sprawozdawczego – ogółem” nie zostały wykazane, wynikające z ewidencji księgowej, zobowiązania wobec kontrahentów na łączną sumę 530.669,64 zł. Było to niezgodne z zasadami sporządzania sprawozdań, zawartymi w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie sprawozdawczości budżetowej. W związku z istotnymi nieprawidłowościami w prowadzeniu rachunkowości przez gminę wydano szereg szczegółowych wniosków zmierzających do ich wyeliminowania.

W zakresie zgodności danych wykazanych w sprawozdawczości budżetowej z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej Związku Komunalnego „Biebrza” stwierdzono nieprawidłowości odnośnie sprawozdań Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych i Rb-N o stanie należności. Przeprowadzone badanie dotyczyło sprawozdań sporządzonych na koniec kwartałów w okresie 2004 r. – I półrocze 2006 r. Kontrola wykazała, że żadne z poddanych badaniu sprawozdań (łącznie 20) nie zostało sporządzone poprawnie, tj. w zgodzie z danymi wynikającymi z ksiąg rachunkowych, a ustalone różnice sięgały kwoty 257.000 zł. Badana jednostka niewłaściwie wykazywała należności z tytułu składek od gmin uczestników Związku. Zarządowi Związku zalecono spowodowanie sporządzania sprawozdań Rb-27S i Rb-N zgodnie z zasadami określonymi przepisami prawa, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia zgodności wykazywanych danych z ewidencją księgową.

4. Postępowanie pokontrolne

W celu wyeliminowania ujawnionych nieprawidłowości i zapobieżenia występowania ich w przyszłości do organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego lub kierowników jednostek organizacyjnych wystosowano (według stanu na dzień sporządzenia sprawozdania) 69 szczegółowych wystąpień pokontrolnych, zawierających łącznie 1.282 wnioski pokontrolne (w tym, w wyniku kontroli kompleksowych jednostek samorządu terytorialnego, wystosowano 874 wnioski pokontrolne). Ponadto w 1 przypadku wyniki kontroli problemowej podległej jednostki, w związku z planowaną jej likwidacją, omówiono w wystąpieniu pokontrolnym skierowanym do organu wykonawczego gminy po zakończeniu kontroli kompleksowej.

W 2 przypadkach, uzasadnionych charakterem ustaleń kontroli w podległej jednostce organizacyjnej, skierowano do organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego odrębne wystąpienia mające na celu zapewnienie prawidłowej realizacji zaleceń pokontrolnych i wskazanie istotniejszych nieprawidłowości. Do wiadomości organów wykonawczych przekazywano też wszystkie wystąpienia pokontrolne kierowane do podległych i nadzorowanych jednostek organizacyjnych. Poza tym, wystąpienie pokontrolne skierowane do Zarządu Związku Gmin „Kumiałka- Biebrza” przekazano 3 gminom będącym członkami Związku (na ręce przewodniczących rad gmin).

W wyniku ustaleń kontroli dotyczących nieprawidłowości w zakresie danych stanowiących podstawę naliczenia subwencji, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o r.i.o., skierowano do Ministra Finansów 5 pism informujących o nieprawidłowościach stwierdzonych w 8 gminach.

Poza tym, w 2006 roku, w ramach współdziałania z organami państwa i innymi instytucjami, przekazywano żądane informacje w zakresie działalności kontrolnej, w tym m.in. dokumentację kontroli.

         W wyniku przeprowadzonych kontroli kierowano także zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych o czynach noszących znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Łącznie, do dnia opracowania sprawozdania, złożono 15 zawiadomień, z tym że w 9 spośród złożonych zawiadomień wskazano na więcej niż jeden czyn z katalogu zawartego w przepisach ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W zawiadomieniach wskazywano na:

a) nieustalenie należności jednostki sektora finansów publicznych, niepobranie lub niedochodzenie należności, dopuszczenie do przedawnienia należności (5 przypadków);

b) niewykonanie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, którego skutkiem była zapłata odsetek (1 przypadek)

c) udzielenie zamówienia publicznego: wykonawcy, który nie został wybrany w trybie określonym w przepisach o zamówieniach publicznych (6 przypadków), którego przedmiot lub warunki zostały określone w sposób naruszający zasady uczciwej konkurencji (6 przypadków), z innym, niż dotychczas wymienione, naruszeniem przepisów o zamówieniach publicznych, które miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (2 przypadki),

d) niezłożenie przez osobę występującą w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w imieniu zamawiającego oświadczeń wymaganych przepisami o zamówieniach publicznych (1 przypadek);

e) zaniechanie przeprowadzenia inwentaryzacji, a także przeprowadzenie lub rozliczenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości (5 przypadków);

f) wykazanie w sprawozdaniu budżetowym danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej (6 przypadków).

Efektem działań kontrolnych było również kierowanie spraw na drogę postępowania karnego poprzez złożenie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw. Zawiadomienia do organów ścigania były składane w wyniku kontroli przeprowadzonych w następujących jednostkach organizacyjnych:

1) Urzędzie Miejskim w Jedwabnem:

         W zawiadomieniu skierowanym do Prokuratury Rejonowej w Jedwabnem podniesiono okoliczności wskazujące na popełnienie czynów określonych w art. 77 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, poprzez niesporządzanie sprawozdań finansowych za lata 2003-2005 oraz wykazywanie w księgach rachunkowych za te lata, a także w księgach 2006 roku nierzetelnych danych.

Badanie realizacji obowiązków w zakresie sprawozdawczości budżetowej i finansowej wykazało, że kontrolowana jednostka nie sporządzała bilansów za lata 2003-2005. Okazane bilanse z wykonania budżetu, bilanse jednostki budżetowej (Urzędu Miejskiego i szkół łącznie) oraz skonsolidowane bilanse jednostki samorządu terytorialnego sporządzone zostały za 2003, 2004 i 2005 rok w dniu 5 czerwca 2006 r., w związku z prowadzeniem kontroli przez Izbę Obrachunkową. Obowiązek sporządzania bilansów jednostkowych w terminie 3 miesięcy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych wynikał z rozdziału 5 „Sprawozdania finansowe” (§ 14-18) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości i planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych. Od szczegółowej analizy danych zawartych w sporządzonych w trakcie kontroli bilansach odstąpiono, jednakże Prokuraturze przekazano protokół kontroli, w którym szeroko został opisany zakres nierzetelnych danych ujawnionych w toku kontroli w księgach Urzędu Miejskiego w Jedwabnem. Nierzetelność ksiąg potwierdził również sam Skarbnik Gminy, który w złożonym kontrolującym wyjaśnieniu poddał w wątpliwość wiarygodność części aktywów i pasywów ujętych w księgach za lata 2003-2005 (przed objęciem przez niego stanowiska). Mimo wynikającej z wyjaśnienia świadomości Skarbnika o istnieniu zdarzeń mających wpływ na nierzeczywiste stany rozrachunków i środków trwałych ujętych w księgach, nie zostały podjęte stosowne działania, w szczególności w zakresie inwentaryzacji, zmierzające do zgodnego ze stanem faktycznym zaprowadzenia ksiąg rachunkowych. Świadczyło to także o braku nadzoru nad prowadzeniem rachunkowości ze strony ówczesnego Burmistrza, zobowiązanego do jego sprawowania na podstawie art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości.

W zawiadomieniu wskazano również stwierdzone w wyniku kontroli okoliczności mogące wskazywać na przekroczenie przez byłego Burmistrza uprawnień przy ponoszeniu wydatków na obsługę prawną Urzędu (sposób ponoszenia tych wydatków opisano wyżej), a faktycznie dotyczącą prywatnych spraw Burmistrza oraz poświadczania nieprawdy przy rozliczaniu kosztów podróży służbowych (analizie poddano wyjazdy służbowe Burmistrza i radnych w okresie 2003-2005). Sygnalizacje w tym względzie były przekazywane przez mieszkańców gminy – ich kserokopie załączono do zawiadomienia. Stan dokumentacji związanych z wymienionymi kwestiami istotnie wskazywał na możliwość zaistnienia czynów karalnych, jednakże wiążące ustalenia w tej materii wykraczały poza kompetencje kontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej. W zakresie podróży służbowych ustalono, że wiele spośród poleceń wyjazdu służbowego, na podstawie których Burmistrz rozliczał koszty podróży służbowych, było nieprawidłowych zarówno w świetle przepisów powszechnie obowiązujących jak i przepisów wewnętrznych badanej jednostki. Ustalono, iż większość poleceń wystawionych Burmistrzowi przez Przewodniczącego Rady Miejskiej nie zawierała określenia celu podróży. Brak informacji na temat określenia celu podróży pozostawał w związku z praktyką częstego nie potwierdzania pobytu w miejscu wyjazdu. W wielu przypadkach polecenia wyjazdu służbowego opatrzone były tylko własnoręcznymi adnotacjami Burmistrza, wskazującymi na cel pobytu, a niekiedy zaniechano również takiej formy potwierdzania pobytu. Nagminną praktyką przy wyjazdach Burmistrza był także brak związku między określonymi w delegacjach miejscem i datą podróży służbowej, a faktycznie rozliczonym przejazdem. Sporządzanie druków polecenia wyjazdu służbowego było też niejednokrotnie jedynie czynnością formalną, a nie dowodem faktycznego zlecenia (akceptacji) miejsca i celu wyjazdu przez osobę delegującą. Czynności kontrolne potwierdziły bowiem występowanie sytuacji, w której w dyspozycji Burmistrza były podpisane przez Przewodniczącego Rady in blanco druki polecenia wyjazdu służbowego, umożliwiające swobodne ich wypełnienie co do celu i miejsca podróży (ustalenia kontroli Przewodniczący Rady potwierdził w ustnym wyjaśnieniu).

Ponadto w zawiadomieniu zawarto, że dokumentacja zebrana w trakcie kontroli, na podstawie której badano prawidłowość gospodarki finansowej gminy Jedwabne, wskazuje na możliwość wystapienia czynów zabronionych, w związku ze stwierdzeniem następujących nieprawidłowości:

- zawarcia przez gminę, z pominięciem trybu przetargowego, umowy dzierżawy nieruchomości gminnej z małżonką Burmistrza;

- wypłacenia (wskazanego w niniejszym sprawozdaniu) ze środków gminy kwoty 50.551 zł na rzecz PPHW „VIGA” Jadwigi Michałowskiej z Jedwabnego tytułem zwrotu nakładów poniesionych na ulepszenie targowiska, dzierżawionego przez wymienionego przedsiębiorcę na podstawie umowy z dnia 2 grudnia 1999 r.;

- naruszenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez pracownika Urzędu zatrudnionego na stanowisku Kierownika Referatu Budownictwa, Inwestycji, Infrastruktury, Gospodarki Gruntami i Ochrony Środowiska, upoważnionego do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Burmistrza. Fakt ten powinien wiązać się z sankcją rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, w terminie miesiąca od powzięcia przez Burmistrza informacji w tym względzie, zgodnie z przepisami ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Burmistrz nie zastosował sankcji mimo niewątpliwej wiedzy o prowadzeniu działalności gospodarczej przez podległego pracownika. Ustalono również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Łomży pismem z 27 września 2004 r. poinformował Radę Miejską w Jedwabnem o braku przekazania do Urzędu Skarbowego oświadczenia majątkowego pracownika. Stwierdzono, że oświadczenie za 2003 r. jest przechowywane w kontrolowanej jednostce (brak daty wypełnienia, podano tylko „Jedwabne 2004”) i zawiera m.in. informację o prowadzeniu przez tego pracownika działalności gospodarczej. Obowiązanym do przekazania Naczelnikowi Urzędu Skarbowego oświadczenia był Burmistrz na mocy art. 24h ust. 6 ustawy o samorządzie gminnym.

Stwierdzono natomiast, że Burmistrz w dniu 22 maja 2003 r. odwołał, w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, ze stanowiska ówczesnego dyrektora Zespołu Szkół w Jedwabnem. Opisane fakty świadczą o tym, iż Burmistrzowi znane były mechanizmy postępowania wobec osób prowadzących działalność gospodarczą. Przewidziane prawem sankcje z tego tytułu były zaś stosowane tylko do wybranych osób.

2) Urzędzie Gminy w Janowie:

         W zawiadomieniu do Prokuratury Rejonowej w Sokółce wskazano na popełnienie czynów noszących znamiona działania na szkodę gminy Janów. Działania te związane były z wyceną i następnie sprzedażą lokali mieszkalnych oznaczonych jako przedmiot odrębnej własności w budynku wielorodzinnym położonym w Janowie przy ul. Sokólskiej 6. Sprawdzono m.in. dokumentację zbycia lokali nr 1 i nr 2, które nastąpiło w trybie bezprzetargowym na rzecz dotychczasowych najemców, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nabywcą lokalu nr 1 został ówczesny Wójt Gminy.

Po raz pierwszy uchwałę w sprawie zbycia w drodze bezprzetargowej lokali mieszkalnych w budynku przy ul. Sokólskiej 6 Rada Gminy podjęła w dniu 26 sierpnia 2001 r. (uchwała Nr XXVIII/182/01). W tym też roku, w dniu 23 czerwca, został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy dla nieruchomości. Przedmiotem wyceny przez rzeczoznawcę było prawo własności działki o powierzchni 1799 m² zabudowanej budynkiem wielorodzinnym (5 samodzielnych lokali mieszkalnych) dwukondygnacyjnym częściowo podpiwniczonym oraz budynkiem garażowo-gospodarczym. Celem wyceny było zaś określenie „wartości rynkowej nieruchomości oraz poszczególnych 5 lokali mieszkalnych z pomieszczeniem przynależnym i powierzchni przynależnej działki do poszczególnych lokali do sprzedaży w ograniczonym przetargu lokatorom”. Wartość rynkowa (w podejściu porównawczym) lokali z powierzchnią przynależną i pomieszczeniami do wspólnego użytkowania została przez biegłego określona na kwotę 40.400,- zł, natomiast wartość działki na kwotę 7.700,- zł. Łączna wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę 48.100 zł. Operat zawierał również wycenę poszczególnych lokali oraz zestawienie wartości lokali wraz z ułamkowym prawem własności przynależnej działki.

Kolejna uchwała w sprawie zbycia nieruchomości zabudowanej budynkiem wielorodzinnym z lokalami mieszkalnymi w drodze bezprzetargowej została podjęta przez Radę Gminy w dniu 30 września 2004 r. (uchwała Nr XVI/86/04). Jak wynika z protokołu z sesji, na której podjęto uchwałę, Wójt Gminy poinformował m.in., że wykonanie uchwały z roku 2001 było wstrzymane ze względu na prowadzony proces termomodernizacji.

Jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie odrębnych kontroli przeprowadzonych przez Izbę Obrachunkową w Związku Gmin „Kumiałka-Biebrza”, zadanie inwestycyjne w zakresie modernizacji systemów grzewczych i termomodernizacji obiektów stanowiących własność gminy Janów było realizowane przez ten Związek Gmin. Gmina Janów jest uczestnikiem Związku. Poza budynkiem mieszkalnym, zadanie obejmowało również budynek Szkoły Podstawowej w Janowie wraz z budynkiem mieszkalnym Dom Nauczyciela. Gmina Janów partycypowała w kosztach prac inwestycyjnych.

Budynek mieszkalny przy ul. Sokólskiej został poddany modernizacji w latach 2003 – 2004. Poczyniono nakłady w zakresie robót wykończeniowych zewnętrznych, w ramach których wykonano pokrycie dachu blachodachówką z rynnami i rurami spustowymi systemowymi z tworzywa. Ocieplono ściany parteru styropianem, a piętra wełną mineralną oraz ocieplono strop piętra wełną mineralną i wykonano elewację tynkiem strukturalnym. Wymieniono stolarkę okienną i drzwi zewnętrzne. Wymurowano ponad dachem nowe kominy. Wymieniono instalację centralnego ogrzewania z grzejnikami oraz zamontowano nowy kocioł na biomasę. Wykonano nowe posadzki i wyprawę ścian w pomieszczeniach kotłowni oraz remont klatki schodowej.

W dniu 18 listopada 2004 r. rzeczoznawca majątkowy (autor operatu z 2001 roku) sporządził kolejny operat szacunkowy określający wartość nieruchomości dla potrzeb sprzedaży lokali mieszkalnych na ogólną kwotę 148.010,- zł, tj. łącznie z działką, której wartość nie uległa zmianie. Podstawą wyceny były dane i obliczenia z poprzedniego operatu, ponadto rzeczoznawca stwierdził w operacie fakt dokonanej modernizacji (w zakresie, jak wyżej) i dokonał rozliczenia jego kosztów w sposób następujący (za treścią operatu szacunkowego):

1. Na termomodernizację budynku gmina wydatkowała 139.597,79 zł, z tego 51,30% ze środków pozyskanych przez Zarząd Gminy z innych instytucji, oraz 48,7% z budżetu gminy (odpowiednio 71.613,67zł i 67.984,12 zł). Środki pozyskane z zewnątrz po spełnieniu określonych warunków nie podlegają zwrotowi, natomiast kwota 67.984,12 zł stanowi „wydatek budżetu gminy podlegający zwrotowi”.

2. Na kotłownię i centralne ogrzewanie wydatkowano 108.889,28 zł, z tego 84.937,- zł to środki pozyskane z zewnątrz (SAPARD i EkoFundusz), które po spełnieniu warunków uzyskania funduszy nie podlegają zwrotowi, zaś 23.916,28 zł to środki własne gminy.

Ogółem, według wyliczeń rzeczoznawcy, środki „wydatkowane na remont budynku podlegające zwrotowi” (czyli, jak należy wnioskować, podlegające uwzględnieniu przy ustaleniu kosztów modernizacji dla potrzeb wyceny nieruchomości), wraz z innymi wydatkami gminy poniesionymi w związku z remontem, wyniosły: na termomodernizację - 67.984,12 zł, na kotłownię i centralne ogrzewanie - 23.916,28 zł, koszt odsetek - 7.384,72 zł, koszt opracowania operatu - 1.000,00 zł - razem 100.285,12 zł. Tak ustalona wartość nakładów została następnie rozliczona na poszczególne lokale mieszkalne podlegające wycenie (wartość nakładów przypadająca na 1m² powierzchni użytkowej mieszkania wyniosła 354,74 zł i została z sumowana z wartościami 1 m² z poprzedniego operatu, wynoszącymi od 136,71 zł do 147,- zł w zależności od położenia lokalu). W operacie szacunkowym brak jest informacji, na jakiej podstawie dokonano podziału wydatków na nieruchomość, skutkującego wyłączeniem nakładów na termomodernizację budynku w wysokości 71.613,67 zł i na modernizację kotłowni i centralnego ogrzewania w wysokości 84.937,00 zł (łącznie 156.550,67 zł).

Z ustaleń kontroli wynika jednakże, że na dzień sporządzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę dostępne było takie samo wyliczenie wartości nakładów na nieruchomość przy ul. Sokólskiej, dokonane przez doraźną komisję Rady Gminy w dniu 28 października 2004 r. Świadczy to, iż rzeczoznawca posłużył się przy wycenie nieruchomości metodą ustaloną przez tę komisję. Została ona powołana uchwałą Nr XVI/87/04 Rady Gminy Janów z dnia 30 września 2004 r. w sprawie powołania doraźnej Komisji do spraw sprzedaży lokali mieszkalnych. Z treści uchwały wynika, że komisja została powołana do spraw sprzedaży lokali przy ul. Sokólskiej 6, bez dalszego skonkretyzowania celu i obowiązków, a w jej skład weszło 4 radnych. Z protokołu z posiedzenia tej komisji w dniu 28 października 2004 r. wynika, że tematem posiedzenia było „ustalenie zasad wyceny do sprzedaży 5-ciu lokali mieszkalnych zgodnie z uchwałą…”. Obecny na posiedzeniu inspektor Urzędu przedstawił komisji operat szacunkowy z dnia 23.06.2001 r., natomiast Wójt „zestawienia kosztów termomodernizacji budynku i modernizacji kotłowni”. Dalej protokół stwierdza, iż: „Komisja ustaliła kryteria do określenia wartości sprzedaży całego obiektu i poszczególnych lokali. Zgodnie z przyjętymi zasadami za podstawę przyjęto cenę budynku wraz z działką przed wykonanymi pracami – na podstawie operatu szacunkowego – 48 100,00 zł.”

         Ustalenie zasad wyceny przez komisję polegało na tym, że do wymienionej wartości poprzedniego operatu dodano wartości wynikające z rozliczenia termomodernizacji trzech obiektów gminnych, tj. szkoły, Domu Nauczyciela i budynku przy ul. Sokólskiej 6: z ogólnej sumy kosztów termomodernizacji – 1.106.982,90 zł – wyłączono uzyskane na to zadanie dotacje i umorzenie pożyczki na kwotę 567.860 zł (51,3% kosztów), które „zgodnie z zasadami nie są brane do wyceny”, w związku z czym „środki własne” zaangażowane przez gminę w modernizowane obiekty wynoszą 539.122,90 zł, co stanowi 48,70% całości nakładów. Na termomodernizację budynku przy ul. Sokólskiej 6 wydatkowano 139.597,79 zł, z czego doliczono do kosztów obiektu 67.984,17 zł (139.597,79 x 48,70%). W podobny sposób rozliczono również koszty robót modernizacji kotłowni: z przyjętej wartości nakładów w sumie 108.889,28 zł odliczono nakłady finansowane z dotacji o łącznej wartości 84.973,- zł (SAPARD – 54.444,- zł i EkoFundusz – 30.529,- zł), w wyniku czego do wyceny przyjęto kwotę 23.916,28 zł. Ponadto, komisja postanowiła doliczyć do kosztów obiektu odsetki od kredytów preferencyjnych pozyskanych na zadanie (proporcjonalnie) szacując je na kwotę 7.384,77 zł oraz koszt opracowania nowego operatu szacunkowego w wysokości 1.000,- zł. Wartość całego budynku wraz z działką (działka według wyceny z 2001 r.) i przynależnymi pomieszczeniami komisja określiła na kwotę 148.385,12 zł (wartość ustalona przez rzeczoznawcę w operacie z 18 listopada 2004 r. – 148.010,- zł). Komisja opracowała również, w oparciu o operat z 2001 roku i własne wyliczenia, „propozycję cenową sprzedaży poszczególnych lokali mieszkalnych”, która w związku z taką samą metodą wyceny przez rzeczoznawcę, była zbliżona do wartości wynikających z operatu z dnia 28 listopada 2004 r.

Na zakończenie prac komisja ustaliła, że materiały z jej pracy „zostaną przekazane rzeczoznawcy do opracowania uaktualnienia operatu szacunkowego oraz, że informacja z pracy zostanie przedstawiona na najbliższych posiedzeniach komisji stałych i sesji rady gminy”. Z okazanej dokumentacji nie wynika, czy podjęte przez komisję doraźną ustalenia były przedmiotem obrad na sesji Rady Gminy. Sekretarz Gminy oświadczył, że w tej sprawie Rada Gminy nie podejmowała żadnych uchwał.

         Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami definiują wartość rynkową nieruchomości jako najbardziej prawdopodobną cenę, w której nieruchomość - po odpowiednim czasie ekspozycji na rynku - powinna zostać sprzedana w dniu dokonania wyceny, w transakcji zawartej pomiędzy niezależnymi stronami (art. 151 ust. 1). Przepisy ustawy określające sposoby ustalania wartości rynkowej, ani też regulacje w tym względzie zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), nie odnoszą się do kwestii uwzględniania przy ocenie stanu nieruchomości źródeł wydatków ponoszonych na nieruchomość, mających wpływ na zmianę jej wartości. W omawianym przypadku, do wartości rynkowej nieruchomości ustalonej w 2001 roku zostały doliczone nakłady zwiększające parametry techniczne i użytkowe budynku, jednakże nie według kryterium wpływu zakresu wykonanych prac na wartość rynkową nieruchomości, lecz z uwzględnieniem źródeł ich sfinansowania. Należy podkreślić, że finansowanie zadania inwestycyjnego było dokonywane w całości ze środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych w obiekcie – nieruchomości – stanowiącym własność gminy Janów (poczynione nakłady zwiększyły wartość aktywów trwałych gminy).

Podkreślenia wymaga również, że powołanie komisji doraźnej – w związku z przedmiotem jej działań – było niezgodne z regulacjami ustawy o gospodarce nieruchomościami (w szczególności art. 7, 150 ust. 5, 154 ust. 1), wskazującymi rzeczoznawców majątkowych jako podmioty wyłącznie uprawnione do określania wartości nieruchomości. Opisane działania komisji doraźnej świadczą, że miała ona zasadniczy wpływ na dokonaną wycenę. Z protokołu z sesji Rady Gminy z dnia 30 września 2004 r. wynika, że kwestię powołania komisji omówił Wójt, informując m.in. Radę, iż komisja „ma się zastanowić nad propozycją cen sprzedaży lokali mieszkalnych”.

W trakcie kontroli ustalono, że łączna wartość kosztów poniesionych na wykonanie robót remontowych i modernizacyjnych budynku wyniosła 262.817,94 zł, z czego koszt termomodernizacji budynku to 145.648,99 zł, zaś modernizacji kotłowni 117.168,95 zł (według operatu szacunkowego nakłady wynosiły odpowiednio – 139.597,79 zł i 108.889,28 zł, łącznie 248.487,07 zł; wartości te nie uwzględniały kosztów audytu energetycznego oraz nadzoru inwestorskiego nad poszczególnymi robotami oraz robót dodatkowych przy modernizacji kotłowni). Koszty poniesione na inwestycję zostały sfinansowane przez gminę Janów – w formie bezpośrednich wydatków, składek przekazywanych do Związku Gmin „Kumiałka-Biebrza” i spłaty kredytu zaciągniętego na inwestycję – w kwocie 177.844,94 zł, natomiast pozostałe źródła finansowania na sumę 84.973,- zł pochodziły z dotacji (SAPARD i EkoFundusz). Odsetki od kredytu na termomodernizację budynku, od momentu podpisania umowy kredytowej do momentu odbioru końcowego inwestycji, wyniosły 4.288,12 zł. Łącznie zatem gmina Janów poniosła nakłady finansowe na obiekt położony przy ul Sokólskiej w sumie 182.133,06 zł, przy ogólnej sumie kosztów w kwocie 267.106,06 zł (262.817,94 zł + 4.288,12 zł). Należy zauważyć, że według operatu szacunkowego z 18 listopada 2004 r. środki gminy „wydatkowane na remont budynku podlegające zwrotowi” wyniosły 91.900,40 zł, zaś łącznie z pozostałymi kosztami doliczonymi do wyceny z 2001 roku 100.285,12 zł, czyli w wycenie nie uwzględniono faktycznie poniesionych przez gminę nakładów finansowych w kwocie 81.847,94 zł (182.133,06 – 100.285,12).

Cena transakcyjna sprzedaży w trybie bezprzetargowym lokalu nr 1, nabywcą którego został ówczesny Wójt, wraz z pomieszczeniami przynależnymi i udziałem w nieruchomości wspólnej została ustalona, zgodnie z dokonaną wyceną, w wysokości 45.940,- zł (akt notarialny z 1 lipca 2005 r.). Przyjąwszy metodę wyceny lokali jako przedmiotu odrębnej własności ustaloną w operacie szacunkowym, polegającą na dodaniu do wartości rynkowej lokali z 2001 roku poniesionych w latach 2003-2004 nakładów na nieruchomość, jednakże z uwzględnieniem pełnego ich zakresu i wartości według danych ustalonych w trakcie kontroli (267.106 zł), wartość lokalu - i w konsekwencji jego cena z uwagi na bezprzetargowy tryb zbycia - byłaby znacznie wyższa. Wartość lokalu nr 1 wynosiłaby 97.102 ,- zł (różnica do ceny sprzedaży 51.162,- zł). Łącznie z ustalonymi różnicami w wycenie pozostałych lokali, które również zostały zbyte, zaniżenie wartości całej nieruchomości wynosiło 168.310,50 zł.

         Ponadto, na dzień sporządzenia sprawozdania, w fazie przygotowania znajduje się zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstw przez Burmistrza Stawisk, stwierdzonym w wyniku kompleksowej kontroli gospodarki finansowej gminy Stawiski. Zawiadomienie zostanie przekazane do Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku Wydziału do Walki z Korupcją. Izba Obrachunkowa wykonywała czynności kontrolne w wymienionej gminie we współdziałaniu z przedstawicielami tej komórki organizacyjnej Policji.

         W zawiadomieniu zostaną wskazane przede wszystkim kwestie związane z działaniem na szkodę gminy, wynikającym z nieprawidłowości przy zbywaniu nieruchomości:

Stwierdzono dokonanie przez Burmistrza w 2005 r. sprzedaży nieruchomości gruntowych (działki nr 891/14 i nr 891/85 oraz nr 557/1 i nr 557/2 w Stawiskach) oraz w 2003 r. nieruchomości rolnej we wsi Cwaliny, bez wymaganego umocowania przez Radę Miejską, stosownie do postanowień jej uchwały nr 46/XI/99 z dnia 28 kwietnia 1999 roku w sprawie zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości gruntowych stanowiących własność gminy… Nadto, w przypadku działki nr 891/85 treść umowy sprzedaży z 15 grudnia 2004 r. wskazuje na wprowadzenie notariusza w błąd, bowiem, jak wynika z zapisu w § 2 aktu notarialnego, okazano poprzednią, nieobowiązującą już uchwałę Nr 111/XXIX/93 Rady Gminy i Miasta w Stawiskach z dnia 2 kwietnia 1993 roku w sprawie określenia zasad nabycia, zbycia i obciążenia nieruchomości gruntowych..., przyznającą Zarządowi Miasta i Gminy Stawiski m.in. upoważnienie do samodzielnego zbywania zabudowanych nieruchomości zbędnych do realizacji ustawowych zadań gminy.

         Poza brakiem wskazanej zgody na zbycie nieruchomości, a także poza formalnymi naruszeniami trybu przeprowadzania przetargów i sporządzania dotyczącej ich dokumentacji, stwierdzono również istotne nieprawidłowości dotyczące ograniczania kręgu podmiotów dopuszczonych do przetargu oraz zbycia działki nr 891/14 z pominięciem jej części składowej.

W zakresie dotyczącym sprzedaży działki nr 891/14 przy ul. Smolniki, dokonanej przez Burmistrza w dniu 15 lutego 2006 r., stwierdzono, że według zapisu w § 1 umowy sprzedaży stawający przed notariuszem oświadczyli, iż na działce tej znajduje się hydrofornia i ogrodzenie, co było informacją niezgodną ze stanem faktycznym, bowiem pominięto w niej studnię, która stanowiła część składową tej nieruchomości i zasadniczy element wpływający na jej wartość – w 2004 roku wyceniona została przez rzeczoznawcę na 173.235,00 zł, podczas gdy cała nieruchomość, wraz z pozostałymi częściami składowymi, na 203.924 zł, natomiast w kolejnej wycenie z 22 czerwca 2005 r. wartość studni została oszacowana na kwotę 139.349 zł (przy wartości całej nieruchomości 163.031 zł). Zbycie przedmiotowej nieruchomości poprzedziły 4 przetargi nieograniczone (2 w 2004 roku i 2 w 2005 roku), w których ceny wywoławcze ustalano na poziomie 204.000 zł, 194.000 zł, 164.000 zł i 160.000 zł oraz zaproszenie do rokowań wyznaczonych na dzień 4 listopada 2005 r. z ceną wywoławczą 66.000 zł. Wyłonienie nabywcy nastąpiło natomiast dopiero w wyniku kolejnego przetargu wyznaczonego na dzień 27 grudnia 2005 r. z ceną wywoławczą 30.000 zł, ustaloną już po wyłączeniu studni z przedmiotu przetargu (cena osiągnięta w wyniku przetargu – 30.300 zł). Racjonalnych przesłanek wyłączenia wartości studni przy ustaleniu ceny wywoławczej i przedmiotu sprzedaży nie przedstawiono. Artykuł 48 Kodeksu cywilnego ustanawia zasadę, że do części składowych gruntu należą m.in. budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, natomiast z art. 49 k.c. wynika wyjątek, iż urządzenia służące m.in. do doprowadzania wody oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Należy wskazać, że w omawianym stanie faktycznym, uwzględniając w szczególności sprzedaż hydroforni, (która jest niezbędna do poboru wody), znajdująca się na działce studnia nie mogła być uznana za urządzenie umożliwiające doprowadzanie wody, a co z tego wynika za część składową przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w świetle art. 49 k.c. Dlatego też za bezpodstawne należy uznać stwierdzenia, iż zbycie przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie doprowadziło do przejścia własności studni na nabywcę. W istocie przeszła ona na własność nabywcy nieodpłatnie, po uprzednim podaniu błędnych informacji notariuszowi co do budowli znajdujących się na działce. Zwrócenia uwagi wymaga również fakt, że po sprzedaży działki nr 891/14 znacząco zmalała sprzedaż wody dla nabywcy tej nieruchomości - w porównywalnych okresach (półrocznych) spadła o 246 m³ (ponad 33%), co może świadczyć, że po zakupie hydroforni przedsiębiorca korzysta ze studni jak właściciel.

Dokonanie zbycia w oparciu o nieprawidłowo ustaloną cenę należy powiązać z faktem, iż 22 grudnia 2005 r. Burmistrz umorzył firmie Koja, nabywcy działki nr 891/14, zaległości podatkowe na sumę 30.000 zł, tj. równą cenie wywoławczej nieruchomości w przetargu i nieznacznie mniejszej od faktycznej ceny sprzedaży (30.300 zł) ustalonej w wyniku przetargu. Należy podkreślić, że Burmistrz nie umorzył całej zaległości podatkowej, lecz tylko do wysokości 30.000 zł (jak wynika z decyzji pozostała zaległość w wysokości 7.675,30 zł), co wskazuje na wyraźny związek z kwotą ceny wywoławczej zbywanej nieruchomości. Konfrontacja dat ujawniła, że nabywca dokonał wpłaty wadium – tym samym zgłosił chęć uczestnictwa w przetargu – dzień po terminie ustalonym w ogłoszeniu o przetargu, tj. w dniu 22 grudnia 2005 r., a więc w dniu, w którym wydana została decyzja umorzeniowa należności podatkowych.  Decyzja nr Fn 3102-68/05 z 22 grudnia 2005 r., którą Burmistrz postanowił „umorzyć III i IV raty zaległości w podatku od nieruchomości” zawierała błędy odnośnie podstawy prawnej. Niezależnie od tego, z ustaleń kontroli wynika, iż przedstawiona przez firmę dokumentacja odnośnie jej kondycji finansowej nie była adekwatna do złożonego wniosku o umorzenie (w ramach pomocy de minimis), skoro podatnik posiadał środki na zakup działki nr 891/14, a wcześniej także działki nr 891/85 kupionej od kontrolowanej gminy w dniu 15 grudnia 2004 r. w wyniku przetargu. Opisany stan faktyczny świadczy o praktycznie nieodpłatnym zbyciu działki nr 891/14, albowiem sekwencja zdarzeń dotyczących sprzedaży działki i umorzenia ciężarów podatkowych wykazuje, iż z tego tytułu gmina nie uzyskała przysporzenia finansowego.

         Istotne nieprawidłowości związane były również z procedurą sprzedaży nieruchomości przy ul. Plac Wolności 3 w Stawiskach. Nieruchomość była przedmiotem darowizny na cele publiczne, dokonanej na rzecz kontrolowanej j.s.t. przez Starostę Kolneńskiego, działającego na podstawie zarządzenia nr 139/04 Wojewody Podlaskiego z dnia 16 listopada 2004 r. Burmistrz nie przystąpił do realizacji celu publicznego związanego z przyznaną darowizną, podejmując niezwłocznie czynności zmierzające do sprzedaży części darowanej nieruchomości, mimo zapisu w § 8 aktu darowizny, iż „w przypadku niewykorzystania darowanej nieruchomości na cel określony w § 2 i § 4 tego aktu, darowizna niniejsza podlega odwołaniu, zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 2 i 2a, cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.”, co też nastąpiło. Z dokumentacji wynika, że wprowadzono w błąd Wojewodę i Starostę Kolneńskiego, prowadząc korespondencję w sprawie wyrażenia zgody na odstąpienie od odwołania darowizny i zmianę celu publicznego, przy jednoczesnym podejmowaniu działań zmierzających do sprzedaży części nieruchomości na urządzenie apteki. Następnie, mimo oświadczenia Starosty Kolneńskiego (pismo z 28 września 2005 r.) wyrażającego zgodę na zmianę celu publicznego określonego w pierwotnej umowie, w dniu 5 października 2005 r. dokonano sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji korespondencję Burmistrza z Wojewodą i Starostą należy uznać za działanie służące jedynie odwleczeniu decyzji o odwołaniu darowizny w celu doprowadzenia do transakcji sprzedaży nieruchomości na aptekę. Na zamiar sprzedaży bez względu na okoliczności wskazuje również fakt wprowadzenia w błąd Rady Miejskiej na sesji odbytej w dniu 14 marca 2005 r., iż „urządzenie apteki w tym budynku to również cel publiczny”. Radnym udzielono także błędnej informacji, iż do wyrażenia zgody na sprzedaż nie jest potrzebna uchwała (odbyło się jednakże głosowanie, którego wynik wskazywał na zgodę Rady co do zbycia nieruchomości). Stwierdzonym w trakcie kontroli dowodem podejmowania działań jednoznacznie zmierzających do sprzedaży nieruchomości z przeznaczeniem na aptekę wcześniej ustalonemu, konkretnemu podmiotowi jest – oprócz opisanych niżej warunków uczestnictwa w przeprowadzonym „przetargu” – podróż Burmistrza do firmy START w Suwałkach w dniu 2 marca 2005 roku, odbyta na podstawie polecenia wyjazdu służbowego Nr 58/05 z 28 lutego 2005 r. Na druku polecenia wyjazdu służbowego Burmistrz odręcznie zapisał, iż podróż do Suwałk dotyczyła „spotkania ze spółką START w/s utworzenia dodatkowej apteki na terenie Stawisk”.

Zbycie części darowanej nieruchomości stworzyło sytuację, w której niemożliwy stał się ewentualny jej zwrot. W konsekwencji Starosta Kolneński odwołał darowiznę i wystąpił przeciwko gminie na drogę sądową. Wyrokiem sądowym gmina zobowiązana została do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kwoty 68.500 zł, tj. kwoty uzyskanej ze sprzedaży jako wartość części darowanej nieruchomości wraz z ustawowymi odsetkami w stosunku rocznym od dnia wyrokowania do dnia zapłaty oraz 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i 1.800 zł tytułem kosztów odwoławczych. W dniu 23 stycznia 2007 roku z powyższego tytułu poniesiono wydatek na kwotę 76.964,67 zł. Oprócz tego poniesiono dodatkowo wydatek w wysokości 4.392 zł, według rachunku adwokata, którego zatrudniono do reprezentowania gminy w tej sprawie, mimo iż Urząd zatrudniał radcę prawnego.

Działania Burmistrza, podejmowane wobec nieruchomości uzyskanej w drodze darowizny, spowodowały szkodę dla budżetu gminy obejmującą zwrot pozostałej części nieruchomości (według aktu darowizny wartość całej nieruchomości wynosiła 165.542,80 zł) oraz zapłatę kwoty 81.356,67 zł (obejmującej 68.500 zł pochodzących ze sprzedaży części nieruchomości oraz 12.856,67 zł tytułem kosztów procesu i odsetek).

Ogłaszając przetarg na sprzedaż nieruchomości przy ul. Plac Wolności 3 wprowadzono ograniczenie udziału w przetargu do podmiotów posiadających minimum trzy apteki, przy czym wbrew przepisom prawa w dokumentacji przetargowej nie znalazło się uzasadnienie takiego rozwiązania. Przyjęte warunki przetargu wyłączały zatem możliwość uczestnictwa większej liczby potencjalnych nabywców, a tym samym istotnie ograniczyły konkurencję umożliwiającą osiągnięcie najwyższej ceny. Stosownie do art. 40 ust. 2 i 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny, a podstawą zastosowania jego ograniczonej formy jest sytuacja, w której warunki przetargu mogą być spełnione przez ograniczoną liczbę osób. Przyjmując nawet założenie Burmistrza, iż lokal miał być przeznaczony na aptekę (kwestią uboczną jest, że zastrzeżenie takiego celu zbywanej nieruchomości nie jest wiążące dla nabywcy w zakresie późniejszego jej wykorzystania, ponieważ zgodnie z art. 157 § 1 k.c. własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem – w tym wypadku pod warunkiem otwarcia apteki), ustalenie warunku prowadzenia trzech aptek stanowiło jedynie okoliczność utrudniającą osiągnięcie najwyższej ceny, ponieważ przepisy dotyczące funkcjonowania aptek, wynikające z ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, nie wprowadzają minimum dotyczącego ilości prowadzonych aptek jako warunku wykonywania działalności w tym zakresie. Ustanowione ograniczenie nie może zatem być uznane za pochodzące z obiektywnych, prawnie uzasadnionych okoliczności wynikających z określonych uwarunkowań zbywanej nieruchomości. W istocie zatem oferentom stawiano wymogi, które nie miały umocowania w przepisach prawa, a także uzasadnienia z punktu widzenia interesu publicznego.

Poczynione wyżej uwagi dotyczą również ograniczeń wprowadzonych w przetargu na lokal położony w budynku przy ul. Plac Wolności 5 (po bibliotece) – sąsiadującym z budynkiem, w którym dokonano sprzedaży lokalu na urządzenie apteki. W tym przypadku ograniczono udział w przetargu do osób, które przedstawią m.in. zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub wypis z KRS oraz oświadczenie potwierdzające prowadzenie działalności usługowej przez minimum ostatnich 5 lat.

W odniesieniu do lokalu zbywanego na aptekę postawione kryteria spełnił tylko jeden podmiot – firma START. W przetargu na lokal po bibliotece udział wzięło zaś trzech uczestników. Konkurencja potencjalnych nabywców (aczkolwiek ograniczona warunkami przetargu) spowodowała, że wylicytowana w tym postępowaniu cena – 82.000 zł – była wyższa o 13.500,00 zł od ceny uzyskanej za lokal na aptekę, mimo że lokal po bibliotece zyskał niższą wycenę rzeczoznawcy (odpowiednio 57.210 zł i 65.400 zł).

Kontrola prawidłowości sprzedaży nieruchomości rolnej położonej we wsi Cwaliny wykazała, że wyłonienie nabywcy nieruchomości prowadzono w trybie przetargu nieograniczonego, na podstawie zarządzenia Burmistrza z dnia 3 lipca 2003 r. W przetargu nieograniczonym wzięło udział pięć osób. Z okazanej dokumentacji wynika, że w trakcie przetargu uniemożliwiono uczestnictwo jednej z osób, która wpłaciła wadium, ponieważ nie prowadzi ona osobiście gospodarstwa rolnego, w związku z czym nie spełnia wymagań określonych przepisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W sporządzonej przez radcę prawnego Urzędu Miejskiego opinii prawnej zawarto błędne wnioski, jakoby niespełnienie warunków wskazanych w art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w istocie uniemożliwiało nabycie nieruchomości przez osoby m.in. nieprowadzące samodzielnie gospodarstwa rolnego i niezameldowane na pobyt stały na terenie gminy, w której położona jest zbywana nieruchomość. Wykładni takiej przeczą wprost przepisy art. 7 ust. 5 i 6 tej ustawy, które nakazują osobom niespełniającym warunków z art. 6 złożenie oświadczenia o ich nie spełnianiu przy zawarciu umowy, wskazując jednocześnie, iż oświadczenie takie stanowi załącznik do zawartej umowy. Zasadą ogólną wynikającą z art. 3 ustawy jest prawo pierwokupu Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w stosunku do zbywanych nieruchomości rolnych (oprócz wyjątków wskazanych w tym artykule), co oznacza, w świetle art. 597 Kodeksu cywilnego, iż nabywca wyłoniony w przetargu może skutecznie nabyć nieruchomość w przypadku nie wykonania prawa pierwokupu przez Agencję.

Kontrola wykazała, iż rygorystyczne (aczkolwiek błędne) podejście przez komisję przetargową do faktu nieprowadzenia gospodarstwa rolnego przez jednego z uczestników nie przełożyło się na konsekwentne stosowanie ograniczeń wynikających z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Osoba wyłoniona jako nabywca nieruchomości nie spełniała bowiem w dacie przetargu warunku wynikającego z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, tj. warunku zameldowania na pobyt stały na terenie gminy, na której znajduje się jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa. Wyłoniony nabywca w dacie przetargu zameldowany był na pobyt stały w Białymstoku, natomiast zameldowania na terenie gminy Stawiski dokonał w dniu 21 sierpnia 2003 r., tj. 10 dni po dniu przetargu. Należy dodatkowo wskazać, iż wobec faktu wpłacenia wadium w terminie wymaganym przez organizatora przetargu nieograniczonego, pozbawienie uczestnictwa w przetargu jest niedopuszczalne. Do istoty przetargu nieograniczonego należy bowiem brak szczegółowych ograniczeń w stosunku do podmiotów, które mogą wziąć udział w przetargu.

Do wniosków pokontrolnych wydanych w wyniku kontroli przeprowadzonych w okresie sprawozdawczym jednostki kontrolowane nie kierowały zastrzeżeń w trybie określonym w art. 9 ust. 3 i 4 ustawy o r.i.o. Natomiast w 1 przypadku kierownik kontrolowanej jednostki (Burmistrz Stawisk) skorzystał z prawa odmowy podpisania protokołu, o którym mowa w art. 9 ust. 1a ustawy. Jak jednakże stanowi jej art. 9 ust. 1c, odmowa podpisania protokołu nie stanowi przeszkody w realizacji ustaleń kontroli.

         Do dnia opracowania sprawozdania zawiadomienia o sposobie wykonania wniosków pokontrolnych, zawartych w wystąpieniach pokontrolnych, złożyło 66 jednostek kontrolowanych. W 2 przypadkach, w dacie sporządzenia sprawozdania, nie upłynął termin złożenia zawiadomienia, w jednym zaś wystosowano do jednostki kontrolowanej pismo o niezwłoczne przekazanie odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne w związku z upływem terminu (łącznie w okresie sprawozdawczym wystosowano 2 takie pisma). W 6 przypadkach, w związku z analizą zawiadomienia o sposobie wykonania wniosków pokontrolnych, zwrócono się odrębnym pismem o dodatkowe wyjaśnienia co do sposobu realizacji zaleceń.

         Badanie sposobu wykonania wniosków pokontrolnych jest stałym elementem kontroli kompleksowych jednostek samorządu terytorialnego, a także kolejnych kontroli problemowych prowadzonych przez Izbę Obrachunkową w danej jednostce organizacyjnej. W 2006 roku, poza planem kontroli, przeprowadzono też jedną odrębną kontrolę sprawdzającą wykonanie zaleceń. Prowadzone w tym zakresie czynności kontrolne prowadzą do wniosku, że kierownictwo badanych jednostek niejednokrotnie obiera nieskuteczny sposób wykonania przekazanych rekomendacji, który nie przyczynia się w należytym stopniu do wyeliminowania nieprawidłowości w prowadzeniu gospodarki finansowej.

III. Nadzór – analiza i opiniowanie

1.Działalność Kolegium Izby

Kolegium zbadało łącznie 3 562 uchwały i zarządzenia organów gmin, powiatów, województwa samorządowego i związków międzygminnych, z tego:

- 138 uchwał budżetowych (dotyczące budżetów na dany rok: gmin, sejmików samorządowych, związków międzygminnych),

- 2 239 uchwał w sprawie zmian w budżetach, w tym 1286 uchwał  i zarządzeń organów wykonawczych,

- 40 uchwał  w sprawie układu wykonawczego budżetu,

- 138 uchwał organów stanowiących w sprawie absolutorium, z czego 2 w sprawie nieudzielenia absolutorium,

- 39 uchwał w sprawie procedury uchwalania budżetu,

- 3 uchwały w sprawie emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez zarząd,

- 139 uchwał w sprawie zaciągania pożyczek i kredytów długoterminowych,

- 18 uchwał  w sprawie udzielania poręczeń majątkowych,

- 13 uchwał w sprawie określenia zakresu i zasad przyznawania dotacji dla jednostek organizacyjnych j.s.t.,

- 8 uchwał w sprawie zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustalona corocznie przez radę,

- 46 uchwał określających zasady przyznawania dotacji dla podmiotów niepublicznych,

- 4 uchwały ustalające plan przychodów i wydatków funduszy celowych,

- 289 uchwał dotyczących podatków i opłat lokalnych,

oraz 448 uchwał  i zarządzeń w innych sprawach finansowych.

W wyniku tych badań Kolegium podjęło następujące uchwały:

1. Nie stwierdzające naruszenia prawa – na ogólną liczbę 3 386 uchwał – 112 dotyczyło rozstrzygnięć nadzorczych w stosunku do budżetów j.s.t., 2 171 – uchwał zmieniających budżet, 254 – uchwał w sprawach podatkowych, pozostałe rozstrzygnięcia stwierdzały zgodność z prawem w stosunku do innych ww. rodzajów uchwał w sprawach finansowych;

2. Stwierdzające naruszenie prawa:

a) nieistotne w 88 uchwałach i zarządzeniach organów j.s.t., w tym 21 w odniesieniu do uchwał budżetowych j.s.t.,

b) istotne w przypadku 67 uchwał i zarządzeń, z czego stwierdzono nieważność 22 w części
i 45 w całości.

Nieprawidłowości (istotniejsze lub najczęściej występujące) stwierdzone przez Kolegium

w badanych uchwałach i zarządzeniach.

        Inne rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczą istotnego naruszenia prawa, w zakresie uchwał podatkowych. W czterech uchwałach w sprawie stawek podatku od środków transportowych nie określono stawek podatku od niektórych kategorii pojazdów, wezwano rady do usunięcia uchybień we własnym zakresie, i do określenia brakujących stawek.

W nadzorze Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku pozostaje 140 jednostek samorządu terytorialnego. W roku 2006 zbadano 138 uchwał w sprawie absolutorium, z tego 136 to uchwały w sprawie udzielenia absolutorium, a 2 – w sprawie nieudzielania absolutorium, przy czym w jednym wypadku Kolegium RIO stwierdziło nieważność uchwały w całości ze względu na naruszenie art.28 a ust.2 ustawy o samorządzie gminnym. Dwie j.s.t. nie podjęły żadnej uchwały w tym przedmiocie ( 1 powiat i 1 miasto na prawach powiatu).

         W roku 2006 nie wystąpiły przypadki wynikające z dyspozycji przepisu art. 183 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

2. Działalność składów orzekających

Składy orzekające wydały łącznie 883 opinie, w tym dotyczące:

- możliwości spłaty kredytów przez j.s.t. - 43

- projektów budżetów wraz z informacjami o stanie mienia j.s.t. - 140

- sprawozdań rocznych z wykonania budżetu i zadań zleconych j.s.t. - 140

- informacji o przebiegu wykonania budżetu za I półrocze - 140

- wniosków komisji rewizyjnych rad gmin (związków gmin, sejmików) w sprawie absoluto -

  rium – 139

- uchwał w sprawie nieudzielenia absolutorium - 2

oraz  279 opinii o możliwości sfinansowania deficytu budżetowego oraz prawidłowości sporządzenia prognozy kwoty długu.

W ramach wydanych opinii było:

- 788 pozytywnych,

-   86 pozytywnych z uwagami,

-    9 opinii  negatywnych, w tym dotyczących:  możliwości sfinansowania deficytu budżetowego – 3, przedkładanych projektów budżetów wraz z informacjami o stanie mienia komunalnego – 4 ,wniosków komisji rewizyjnych – 1

    oraz 1 opinia negatywna dotycząca uchwały w sprawie nieudzielenia absolutorium, wydano ją ze względu na naruszenie przez organ stanowiący art.28 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

         Skład Orzekający negatywnie zaopiniował wniosek Komisji Rewizyjnej Rady Gminy o udzielenie absolutorium, ponieważ został on przyjęty głosami połowy składu członków Komisji, czyli nie uzyskał niezbędnej większości. Ponadto we wniosku znalazły się zarzuty niezwiązane z wykonaniem budżetu.

         Przyczyną negatywnego zaopiniowania projektów budżetów przedłożonych wraz z informacją o stanie mienia komunalnego było w 3 przypadkach naruszenie art.168 ust.1 w zw. z art.82 ust.1 ufp., natomiast w 1 przypadku błędnie określono wysokość deficytu budżetowego ( art.168 ust.1 ufp.).

          Składy orzekające negatywnie zaopiniowały w 2 przypadkach prawidłowość sporządzonej prognozy kwoty długu :

- w 1 przypadku ze względu na nieujęcie odsetek od kredytów do wyliczenia wskaźnika spłaty, określonego art.169 ust.1 pkt 1 ufp,

- w 1 przypadku ze względu na brak wskazania w prognozie źródeł sfinansowania zobowiązań planowanych do zaciągnięcia w roku budżetowym

oraz  w 1 przypadku wydano opinię negatywną o możliwości sfinansowania deficytu ze względu na ustalenie wysokości deficytu na poziomie wyższym niż wynikającym z ograniczeń  określonych procedurami ostrożnościowymi ( 20% planowanych dochodów).

IV. Działalność szkoleniowa, informacyjna, doradcza

1. Działalność szkoleniowa organizowana przez Izbę.

         W 2006 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku zorganizowała następujące szkolenia:

         1. W dniu 13 stycznia 2006 r. odbyło się szkolenie dla skarbników jednostek samorządu terytorialnego (j.s.t.) i głównych księgowych, na którym omówione zostały zmiany w systemie finansów publicznych po 1 stycznia 2006 r.

W szkoleniu uczestniczyły 132 osoby.

         2. W dniu 7 września 2006 r. odbyło się szkolenie skarbników j.s.t. na temat „Nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych”.

W szkoleniu uczestniczyły 132 osoby.

         3. W dniach 25-29 września 2006 r. odbyło się szkolenie skarbników j.s.t. dotyczące:

- sprawozdawczości budżetowej po zmianach wprowadzonych rozporządzeniem MF z dnia 27 czerwca 2006 r.;

- konstrukcji projektu uchwały budżetowej z uwzględnieniem możliwości zaciągania kredytów na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań oraz pożyczek na prefinansowanie;

- podatku dochodowego od osób prawnych w jednostkach organizacyjnych j.s.t.;

- modułu planistycznego BESTI@.

W szkoleniu uczestniczyło 115 osób.

         4. W dniu 26 października 2006 r. odbyło się szkolenie dla osób zajmujących się problematyką i opracowywaniem uchwał w sprawach podatków i opłat lokalnych. Zakres szkolenia obejmował tworzenie uchwał w sprawie podatków i opłat lokalnych na 2007 r. W szkoleniu wzięły udział 143 osoby.

         5. W dniach 15-16 listopada 2006 r. odbyło się szkolenie dla skarbników j.s.t., którego tematem było partnerstwo publiczno prywatne, zlecenie zadań w oparciu o ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz omówienie zmian wprowadzonych nowym rozporządzeniem w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont. W szkoleniu wzięły udział 64 osoby. Tematyka tego szkolenia nie byłą objęta planem szkoleń Izby na 2006 r. Zaistniała konieczność zorganizowania takiego szkolenia ze względu na potrzeby zgłaszane przez przedstawicieli j.s.t.

         Pracownicy RIO uczestniczyli w szkoleniach, które objęły następujące tematy: rachunkowość, sprawozdawczość, zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych, bilans, program Windows 2003, SQL, zamówienia publiczne, finanse publiczne, dyscyplina finansów publicznych, elektroniczna skrzynka podawcza, bhp, prawo pracy,

         Wykładowców zapewnili organizatorzy szkoleń m.in.: Ministerstwo Finansów, Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych, Instytut Rachunkowości i Podatków, Podlaski Ośrodek Doskonalenia Kadr, GKO.

         W 2006 r. Naczelnik Wydziału Kontroli RIO w Białymstoku przeprowadził, w dniach 12 – 13 czerwca  wewnętrzne szkolenie dla wszystkich inspektorów ds. kontroli gospodarki finansowej. Tematyka szkolenia obejmowała:

- nowelizację ustawy o prawo zamówień publicznych;

- zmiany w ustawie o finansach publicznych;

- zasady ewidencjonowania środków pochodzących z budżetu UE oraz sprawy organizacyjne i bieżące.

2. Działalność szkoleniowa w ramach współpracy z innymi jednostkami.

         Pracownicy Izby brali udział, jako wykładowcy, w szkoleniach prowadzonych przez innych organizatorów (m.in. FDRL, Podlaski Ośrodek Doskonalenia Kadr Administracji Publicznej, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce) dla pracowników i działaczy samorządowych (w tym skarbników, pracowników zajmujących się zamówieniami publicznymi, głównych księgowych szkół gminnych). Tematyką szkoleń były między innymi:

- sprawozdawczość budżetowa,

- rachunkowość w gminie, obowiązki głównego księgowego,

- system finansów publicznych , klasyfikacja budżetowa,

- inwentaryzacja oraz zamknięcie ksiąg rachunkowych,

- zamówienia publiczne.

3. Działalność informacyjno - instruktażowo - doradcza.

W 2006 roku Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku udzieliła 36 odpowiedzi na zapytania prawne dotyczące w znacznej mierze problematyki: wymiaru podatków w gminach (interpretacja ustaw dotyczących podatków samorządowych), finansowania z budżetu gminy wypłaty stypendiów (nie socjalnych) za wyniki w nauce dla studentów (interpretacja ustawy o samorządzie gminnym, o systemie oświaty i o działalności pożytku publicznego i wolontariacie), zwrotu diet przez radnego skazanego prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie (interpretacja ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw), dostępu do informacji publicznej (interpretacja ustawy o dostępie do informacji publicznej), finansowania wykonywania zadań przez organizacje pozarządowe (interpretacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie), przekazywania przez zakład budżetowy dochodów z najmu i dzierżawy do budżetu miasta (interpretacja ustawy o finansach publicznych), zawarcia umowy o dofinansowanie projektu pomiędzy jednostką budżetową podległą Samorządowi Województwa Podlaskiego a Samorządem Województwa (interpretacja ustawy o finansach publicznych), możliwości wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2004 i 2005 rok w świetle orzeczenia TK, możliwości udzielenia przez gminę pomocy finansowej na rzecz gminnej spółki wodnej (interpretacja ustawy prawo wodne).

         Ponadto informowano gminy (przekazując na bieżąco) o ukazujących się nowych przepisach i zmianach w już obowiązujących w zakresie gospodarki finansowej gmin oraz o wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów i innych interpretacjach w tym przedmiocie, prowadzono w szerokim zakresie doradztwo odnośnie obowiązujących przepisów i praktycznego ich stosowania, sporządzania projektów planów finansowych i uchwał w sprawach budżetowych, sprawozdań itp. - w formie porad telefonicznych oraz w trakcie indywidualnych przyjazdów zainteresowanych i w czasie okresowych szkoleń.

         Do RIO w Białymstoku wypłynęły 4 wnioski o udzielenie informacji publicznej:

- 2 z firmy Electus s.a. z prośbą o wyselekcjonowanie j.s.t. – gmin posiadających wymagalne zobowiązania wobec innych podmiotów i wskazania wysokości zadłużenia z rozbiciem na poszczególne gminy; RIO nie udostępniło informacji ze względu na to, iż wniosek nie spełniał wymogów określonych w przepisach;

- 2 z firmy Inerconsult z prośbą o udostępnienie aktualnych danych dotyczących stanu zadłużenia j.s.t. w województwie podlaskim; RIO nie udostępniło informacji ze względu na to, iż wniosek nie spełniał wymogów określonych w przepisach oraz ze względu na brak interesu publicznego;

         Ponadto RIO w Białymstoku, na prośbę wielu instytucji dokonywała analiz poszczególnych problemów i przekazywała dane w zakresie funkcjonowania j.s.t.:

-  NBP Oddział Okręgowy w Białymstoku zwracał się czterokrotnie o udostępnianie kwartalnych informacji o sytuacji finansowej j.s.t. w województwie podlaskim (dochodów, wydatków, zobowiązań, należności.);

- RIO w Kielcach zwróciło się z prośbą przekazanie danych dotyczących opinii wydanych przez składy orzekające w sprawie możliwości sfinansowania deficytu;

- PARPA, jak co roku, zwróciła się z prośbą o przekazanie danych dotyczących przeznaczenia środków uzyskanych przez j.s.t. z wydanych koncesji na sprzedaż alkoholu w 2005 r.;

- na potrzeby opracowania przygotowywanego przez RIO w Bydgoszczy i RIO w Lublinie przekazano dane dotyczące zadłużenia powiatów oraz  zadłużenia zoz-ów dla , których powiaty są organami założycielskimi;

- na potrzeby Kancelarii Sejmu  RIO w Białymstoku koordynowała zbiórkę informacji z terenu całego kraju w zakresie wysokości podatków jakie uzyskały j.s.t. od obiektów wielkopowierzchniowych w latach 2000 – 2005;

- na potrzeby MSWiA  RIO w Białymstoku koordynowała opracowanie danych w zakresie przedstawienia poziomu zadłużenia poszczególnych j.s.t. z uwzględnieniem tych j.s.t. , które przekroczyły ustawowy próg 60 % oraz tych, które przekroczyły 50% ;

- na potrzeby Ministerstwa Finansów Departamentu Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego RIO w Białymstoku zbierała dane z j.s.t. dotyczące wysokości gromadzonych oraz wydatkowanych i rozchodowanych środków publicznych w 2005 r.

         Do RIO w Białymstoku w 2006 r. wpłynęły 4 skargi na działalność organów j.s.t., w tym  1 na działalność organu stanowiącego i 3 na działalność wójta:

         1.  podmiot wnoszący skargę - osoba fizyczna, przedmiot skargi - nieprawidłowości przy ustalaniu podatku od nieruchomości (bezczynność organu podatkowego - Prezydent), sposób załatwienia - przekazanie sprawy do SKO jako organu wyższej instancji w sprawach podatkowych.

         2.  podmiot wnoszący skargę - Radny, przedmiot skargi - nieprawidłowości przy przetargu dot. zamówienia publicznego pn. "Organizacja wypoczynku letniego dla dzieci z terenu Miasta Suwałk w 2006 r." (Prezydent), sposób załatwienia skargi - kontrola doraźna.

         3. podmiot wnoszący skargę - osoba fizyczna, przedmiot skargi - nieprawidłowości w gminie, w tym działalności inwestycyjnej (Wójt), sposób załatwienia skargi - przekazanie skargi Przewodniczącemu Rady Gminy, sprawdzenie zarzutów podczas najbliższej kontroli.

         4. Prezydent Miasta wniósł o unieważnienie uchwały Rady Miejskiej w sprawie nieudzielenia absolutorium z 9 maja 2005 r. w sprawie nieudzielenia absolutorium za 2004 r.

         Po rozpatrzeniu przez WSA skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze  Kolegium RIO
w dniu 30 marca 2006 r. do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku wpłynął wniosek Prezydenta Miasta o rozważenie podjęcia czynności w celu wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały Nr XLI/462/05 Rady Miejskiej z dnia 9 maja 2005 r. w sprawie nieudzielenia absolutorium Prezydentowi Miasta. W uzasadnieniu wnioskodawca podał,  iż w prawomocnym wyroku WSA z dnia 21 września 2005 r. ( I SA/Bk206/05), uchylającym Uchwałę Kolegium Nr 1780/05 z dnia 10 czerwca 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie nieudzielenia absolutorium organowi wykonawczemu Miasta, Sąd uznał, że w postępowaniu nadzorczym nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy oraz, że w uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż Kolegium RIO dokonując oceny ww. uchwały Rady Miejskiej nie dokonało pełnej oceny tego aktu prawnego pod kątem przesłanek materialnych.

         Kolegium RIO po wnikliwej analizie wniosku i zapoznaniu się ze stanowiskiem przedstawicieli Prezydenta Miasta uznało, że nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.

V. Działalność obsługowo - administracyjna i techniczna

             Odnośnie zadań z tego zakresu, objętych ramowym planem pracy, realizowano między innymi:

 - zapewniono obsługę administracyjną i prawną dla działającej przy RIO w Białymstoku Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych,

 - prowadzenie funduszu socjalnego, spraw kadrowych i innych osobowych,

 - ustalenie potrzeb związanych z rozbudową bazy sprzętowej w zakresie informatyki,

 - instalację i uruchomienie nowego sprzętu komputerowego,

 - bieżący nadzór nad prawidłowością działania sprzętu komputerowego i jego oprogramowania

   oraz instruktaż obsługi i korzystania z nich,

- wykonano remont – termomodernizację budynku, będącego siedzibą Izby.